با گل به خودی پرواز همای، فعلا یک بر صفر عقبیم!

خلیج فارس: از همان روزی که اعلام شد پرواز همای قرار است برای تیم ملی اثری بخواند، مشخص بود که این انتخاب با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو خواهد شد.

کمی حاشیه‌های استاد زیاد است

پرواز همای اساساً شخصیتی است که در سال‌های اخیر، به دلایل مختلف، همواره در معرض قضاوت‌های دوگانه قرار داشته؛ هنرمندی که بخشی از مخاطبان او را به خاطر صدای خاص و فضای موسیقی سنتی‌اش دوست دارند و بخشی دیگر هیچ‌وقت نتوانستند با شخصیت رسانه‌ای و حاشیه‌هایش کنار بیایند. همین مسئله باعث شد از همان ابتدا، حضور او در پروژه‌ای مرتبط با تیم ملی، به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شود.

بخشی از این حساسیت به اتفاقات سال‌های گذشته برمی‌گردد. بعد از ماجرای سقوط هواپیمای اوکراینی، پرواز همای متنی در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد که واکنش‌های تندی به دنبال داشت. خودش بعدها توضیح داد که آن متن، «عزادارانه» بوده و برداشت سیاسی از آن مدنظرش نبوده است. پیش‌تر نیز حضورش در شبکه من‌وتو برای بخشی از جامعه ایران خوشایند نبود. با این حال، او بعدها دوباره به ایران بازگشت، مجوز فعالیت گرفت و در داخل کشور به کارش ادامه داد؛ اتفاقی که دوباره نگاه‌ها را نسبت به او دوگانه‌تر کرد.

هنوز و همچنان آن کار اندی و لیلا ماندگار است

واقعیت این است که پرواز همای در دوره‌ای با اجرای اشعار عمر خیام به شهرت رسید؛ فضایی که تلفیقی از موسیقی سنتی، شعر کلاسیک و صدای خاص خودش بود. اما او در ادامه نتوانست همان مسیر موفق اولیه را با همان قدرت ادامه دهد. به همین دلیل، انتخابش برای خواندن اثری مرتبط با تیم ملی، انتخابی غیرمنتظره به نظر می‌رسید؛ چون معمولاً فضای فوتبال و تیم ملی بیشتر با خواننده‌های پاپ و آثار پرانرژی گره خورده است. در حافظه جمعی فوتبال ایران هم، موفق‌ترین سرودها و قطعات تیم ملی عمدتاً متعلق به آثاری بوده‌اند که ریتمی ساده‌تر، هیجان مستقیم‌تر و قابلیت همخوانی عمومی بیشتری داشته‌اند.

اگر بخواهیم از ماندگارترین آثار فوتبالی نام ببریم، بدون تردید باید به «ملی‌پوشان، پیروز باشید» اشاره کرد؛ قطعه‌ای که سال‌هاست با خاطره فوتبال ایران گره خورده. همین‌طور «قهرمانان وطن، افتخار ملتن»؛ اثر مشترک اندی و لیلا فروهر و داریوش که در دوران جام جهانی ۱۹۹۸ به یکی از محبوب‌ترین قطعات فوتبالی ایرانی تبدیل شد و هنوز هم برای بسیاری از مخاطبان یادآور شور آن دوره است. این آثار به دلیل سادگی، انرژی و قابلیت جمعی‌شدن، در ذهن مردم باقی ماندند؛ چیزی که در بسیاری از سرودهای بعدی تیم ملی کمتر دیده شد.

البته در سال‌های بعد هم تلاش‌هایی صورت گرفت. برای مثال علیرضا عصار نیز قطعه‌ای برای تیم ملی خواند که در زمان خودش بازخورد نسبتاً مثبتی گرفت و دست‌کم توانست حال‌وهوایی متفاوت وارد فضای موسیقی فوتبالی کند. اما در مجموع، بسیاری از کارهایی که برای تیم ملی ساخته شدند، عمر کوتاهی داشتند و خیلی زود فراموش شدند.

در ادامه نقد فرهیختگان راجع به قطعه همای

پرواز همای تلاش کرده اثری «فاخر» در فرم و محتوا تحویل فدراسیون فوتبال بدهد اما شاید اولین ایراد کار دقیقا همین‌جا باشد. اینکه تیم ملی فوتبال به‌جای یک اثر فاخر، یک‌ موزیک شورانگیز و هیجان‌آور می‌خواهد. اثری که با حال و هوای ورزش همخوانی داشته باشد. مواد لازم برای ساخت چنین اثری هم اصلا دور از دسترس نیست. یک ملودی گیرا می‌خواهد، یک شعر کوتاه و کمی خلاقیت و نوگرایی. باور کنید امروز دیگر کسی با شنیدن عبارت «شراب تاک» به وجد نمی‌آید!

باید از فدراسیون فوتبال بپرسیم که چرا از همان ایده امتحان‌پس‌داده جهانی برای چنین اثری استفاده نمی‌کند؟ مگر رسیدن به این فرمول، شق‌القمر می‌خواهد؟ یک خواننده پاپ را روی کار بگذارید، متن کار را کمی به فضای فوتبال نزدیک کنید و هیجان را به اوج برسانید. چطور توقع دارید مخاطب فوتبال با اثری که کوچکترین اشاره‌ای به فوتبال و جام جهانی ندارد، بالا و پایین بپرد؟ چطور انتظار دارید نسل زد با آن سلیقه به‌روز در موسیقی، این آهنگ را وارد پلی لیستش کند؟ حتی در فضای امروز خیابان‌ها و آن شور و حال حماسی هم این آهنگ بازخورد چندانی نداشته است. این آهنگ سلیقه کیست؟ سلیقه مهدی تاج و مهدی محمدنبی؟ سلیقه پرواز همای؟ باید پذیرفت که این مصلحت‌نشینی با سلیقه عمومی فرسنگ‌ها فاصله دارد. نزنید که خوب نمی‌زنید رفقا!

این موزیک رسما «اولین» موقعیت از دست رفته تیم ملی ایران در جام جهانی است. آن‌هم در فضای خاص امروز. انگار که گل‌خالی را از دست داده باشی. موزیکی که وقتی گوش می‌دهی، به جای آن‌که هوس کنی همه چیزت را برای تیم ملی بدهی، تنها دلت می‌خواهد به سرعت آهنگ را عوض کنی