328113
خلیج فارس: بهمن برای بسیاری از خانوادههای ایرانی ماه خریدهای سنگین نیست. هنوز تا نوروز فاصله هست، خبری از خریدهای شب عید نیست و دخلوخرجها در مسیر معمول ماهانه پیش میرود. اما اگر سری به فروشگاههای زنجیرهای یا میادین میوه و ترهبار بزنید، نشانههای یک تغییر ملموس است؛ چرخدستیهایی که آرامتر پر میشوند و خریدارانی که با دقت قیمتها را جمع میزنند.
به گزارش خلیج فارس به نقل از ایسنا؛ برای تصویر روشن، حداقل نیاز غذایی یک خانواده چهار نفره را میتوان در قالب یک سبد ماهانه تعریف کرد: ۲۰ کیلو برنج ایرانی، ۱۵ کیلو مرغ، چهار کیلو گوشت قرمز، ۱۲۰ عدد تخممرغ، ۳۲ لیتر شیر، چهار بطری روغن ۱.۸ لیتری، ۴۰ کیلو میوه و سبزی و حدود ۱۲ کیلو حبوبات و لبنیات مانند ماست و پنیر. این سبد حداقلی از تنوع غذایی را فراهم میکند و امکان برنامهریزی وعدهها را در طول ماه میدهد.
محسن کریمی، پدر دو فرزند و کارمند یک شرکت خصوصی در بوشهر، میگوید: سالها خرید ماهانه داشتیم چون هم ارزانتر بود و هم برنامهریزی راحتتر. اما چند ماهی است که دیگر خرید یکماهه نمیکنیم. هفتهای میخریم، آن هم با کلی وسواس.
تغییر هزینهها؛ اعداد چه میگویند؟
برآوردها نشان میدهد هزینه تهیه همین سبد در بهمن ۱۴۰۳ حدود ۱۳ میلیون تومان بود، اما در بهمن ۱۴۰۴ به بیش از ۳۰ میلیون تومان رسیده است؛ یعنی افزایشی حدود ۱۳۰ درصد در یک سال.
مقایسه هزینه سبد ماهانه خانوار چهار نفره
| کالا | مقدار | قیمت بهمن ۱۴۰۳ (تومان) | قیمت بهمن ۱۴۰۴ (تومان) |
| برنج ایرانی | ۲۰ کیلو | ۲,۴۰۰,۰۰۰ | ۷,۰۰۰,۰۰۰ |
| مرغ | ۱۵ کیلو | ۱,۲۷۵,۰۰۰ | ۳,۲۲۵,۰۰۰ |
| گوشت قرمز | ۴ کیلو | ۳,۴۰۰,۰۰۰ | ۷,۴۰۰,۰۰۰ |
| تخممرغ | ۱۲۰ عدد | ۵۷۶,۰۰۰ | ۱,۰۸۰,۰۰۰ |
| شیر | ۳۲ لیتر | ۸۰۰,۰۰۰ | ۱,۹۲۰,۰۰۰ |
| روغن | ۴ بطری ۱.۸ لیتری | ۵۰۰,۰۰۰ | ۲,۰۰۰,۰۰۰ |
| میوه و سبزی | ۴۰ کیلو | ۲,۵۰۰,۰۰۰ | ۴,۵۰۰,۰۰۰ |
| حبوبات و لبنیات | ۱۲ کیلو | ۱,۶۰۰,۰۰۰ | ۳,۰۰۰,۰۰۰ |
| جمع کل | – | ۱۳,۰۵۱,۰۰۰ | ۳۰,۱۲۵,۰۰۰ |
وقتی سفره با قیمتها کوچک میشود
افزایش قیمتها باعث تغییر رفتار خرید شده است. مصرف گوشت قرمز کاهش یافته، مرغ و حبوبات جایگزین شدهاند، لبنیات محدودتر خریداری میشوند و میوه به شکل گزینشی وارد سبد میشود. این تغییرات باعث شده که هزینه واقعی خانوادهها حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان باشد، یعنی بخشی از مدیریت هزینهها با کوچکتر شدن سفره اتفاق افتاده است.
طاهر، شهروند بوشهری به خبرنگار ایسنا میگوید: وقتی از کالابرگ استفاده میکنیم، بعضی کالاها گرانتر فروخته میشود. برای مثال روغن کم پیدا میشود و برخی فروشگاهها میگویند تمام شده یا نداریم. اگر نظارتها بهتر باشد، میتوان جلوی احتکار و گرانفروشی را گرفت.
او که پدر یک خانواده چهار نفره، تجربه مثبت خود را از خرید با کالابرگ توضیح میدهد: فرآیند خرید کاملاً ساده بود. قیمتها دقیقاً با همان مبلغ درج شده روی کالا مطابقت داشت و هیچ هزینه اضافی از ما دریافت نشد. این باعث اعتماد و رضایت من شد.
سیروس علیپور، دیگر شهروند بوشهری نیز به خبرنگار ایسنا میگوید: افزایش قیمت برخی اقلام مثل روغن روی سایر کالاها اثر میگذارد. کالابرگ میتواند کنترلکننده باشد، اما اگر دستمایه احتکار شود، مشکلساز است.
کالابرگ؛ سپر حداقلی در برابر تورم
طرح کالابرگ الکترونیکی، ماهانه یک میلیون تومان اعتبار برای هر نفر اختصاص میدهد؛ یعنی چهار میلیون تومان برای یک خانواده چهار نفره. این رقم حدود ۱۳ درصد هزینه سبد کامل را پوشش میدهد. هدف سیاست، جلوگیری از حذف کالاهای اساسی از سبد خانوارهای کمدرآمد است، نه تأمین کامل هزینه معیشت.
یک بانوی سرپرست خانوار بوشهری هم به خبرنگار ایسنا میگوید: اگر قیمتها بالا برود و یارانه ثابت بماند، قدرت خرید پایین میآید. باید اعتبار کالابرگ با تورم همگام شود.
او با انتقاد از نحوه نظارت افزود: قیمتها سازماندهی نشدهاند. هر کسی هر جور دلش خواست قیمت میزند. تعزیرات باید به طور مستمر نظارت کند.
این بانو ادامه میدهد: مبلغ کالابرگ کم است و کفایت نمیکند، اما همین کمک هم بهتر از هیچ است. بعضی فروشگاهها همه کالاها را دارند و بعضیها ندارند. در کل راضی هستیم اما کافی نیست.
بررسیهای میدانی و اعداد نشان میدهد فشار معیشتی در یک سال گذشته به شکل محسوس افزایش یافته است. سبد غذایی حداقلی بیش از دو برابر گران شده و همزمان الگوی مصرف به سمت صرفهجویی و جایگزینی حرکت کرده است. کالابرگ میتواند جلوی حذف کامل برخی اقلام را بگیرد، اما برای مدیریت بلندمدت سفره خانوار، رشد درآمدها و کنترل تورم ضروری است. در این شرایط، بسیاری از خانوادهها برنامهریزی خرید یکماهه را به مدیریت هفتهبههفته تغییر دادهاند.