وضعیت بحرانی در ۱۶ دشت بوشهر

وی با تأکید بر اینکه در این میان، دشت‌های «بوشکان» و «جم و ریز» به دلیل حجم بالای تخلیه مخازن و افت شدید تراز ایستابی، بحرانی‌ترین شرایط هیدروژئولوژیکی استان را تجربه می‌کنند، افزود: این مناطق نیازمند مدیریت سخت‌گیرانه‌تری هستند.

عباسی‌نژاد درباره عوامل تشدیدکننده این بحران تصریح کرد: فرونشست زمین و تخریب آبخوان‌های استان پیامد مستقیم دو عامل کلیدی شامل افت تجمعی بارندگی‌ها به همراه برهم‌خوردن توزیع زمانی بارش‌ها و تخلیه بیش از ظرفیت تجدیدپذیر سفره‌ها است. در غیاب بارندگی‌های مؤثر، برداشت‌های مستمر از منابع زیرزمینی موجب تخلیه آبخوان‌ها و تخریب تخلخل مفید خاک شده که در نهایت به افت غیرقابل‌ بازگشت سطح آب و تشدید خطرات پدیده فرونشست انجامیده است.

معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای بوشهر در خصوص اقدامات انجام‌شده جهت مقابله با این بحران خاطرنشان کرد: این شرکت در چارچوب پروژه ملی طرح احیا و تعادل‌بخشی، اقدامات منسجمی همچون انسداد و پر و مسلوب‌المنفعه کردن چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند حجمی بر روی چاه‌های مجاز برای مهار اضافه برداشت، مقابله قاطع با انتقال غیرمجاز آب و نیز هماهنگی مستمر با جهاد کشاورزی جهت تعدیل و استقرار الگوی کشت کم‌آب‌طلب را اجرایی کرده است.

وی ادامه داد: هرچند این مجموعه تدابیر توانسته شیب تند و روند نزولی افت آب زیرزمینی را تا حدودی مهار کند، اما تا نقطه تعادل هیدرولیکی مطلوب سفره‌ها همچنان فاصله معناداری وجود دارد. پر کردن چاه‌های فاقد پروانه در تلفیق با ابزارهای کنترلی دیگر، سرعت افت تراز سفره‌ها را در بخشی از آبخوان‌های استان تعدیل کرده است. با این حال، به دلیل فراوانی چاه‌های موجود و اتکای حداکثری معیشت غالب مردم منطقه به بخش کشاورزی، هنوز تا بازیابی پایداری آبخوان‌ها و تحقق اهداف کامل طرح احیا و تعادل‌بخشی راه طولانی در پیش است و نتیجه مطلوب نیازمند همکاری فراگیر ذی‌نفعان است.

عباسی‌نژاد، درباره نقشه راه مهار بحران نیز گفت: برنامه‌ها در دو بخش حفاظتی و مدیریتی و سازه‌ای متمرکز است. در بعد حفاظتی، اجرای اسناد بالادستی، تداوم انسداد چاه‌های غیرمجاز، تکمیل پایش هوشمند با کنتورهای حجمی و برخورد با اضافه برداشت‌ها پیگیری می‌شود. در بخش سازه‌ای نیز به‌منظور تنوع‌بخشی به منابع و جایگزینی آب سطحی با زیرزمینی، عملیات احداث و تکمیل زنجیره‌ای از سدهای مخزنی راهبردی از جمله دالکی، باغان، خاییز، باهوش، اخند و دهرود با جدیت در دست اجراست.

وی افزود: تأسیسات نمک‌زدایی و آب‌شیرین‌کن‌ها با هدف تأمین پایدار آب شرب و مصارف صنعتی وارد مدار توسعه شده‌اند. بهره‌برداری کامل از این طرح‌ها با پوشش حداکثری آب مصرفی شهرها و روستاها، وابستگی بخش شرب به چاه‌ها را تا حد چشمگیری منتفی می‌کند و با کاهش مستقیم فشار برداشت بر منابع آب زیرزمینی، فرصتی ارزشمند برای کاهش افت و استراحت سفره‌های تحت فشار استان فراهم می‌سازد.