خلیج فارس:آفسایدهای بحثبرانگیز در این دوره از مسابقات جام جهانی، صدای اعتراض بسیاری از دوستداران فوتبال را درآورده و بحث ضرورت تغییر قانون آفساید را دوباره داغ کرده است. دو گل مردودشدۀ ایران – بازی با بلژیک و به خصوص در بازی با مصر- نه تنها باعث حذف تیم ملی ایران از جام جهانی شد، بلکه اعتراض چهرههای مهمی مثل زلاتان ابراهیموویچ را نیز برانگیخت.
به گزارش«خلیج فارس» به نقل از عصرایران؛علاوه بر این، مردودشدن یک گل به دلیل فاصلهای میلیمتری بین مهاجم یک تیم و آخرین مدافع تیم حریف، تصمیمی نیست که فیالفور اتخاذ شود. در شرایط عادی، یعنی در دوران قبل از VAR، زیاد پیش میآمد که تیمی گل میزد و تماشاگرانش چند ثانیه شادی میکردند ولی بلافاصله متوجه میشدند که گل تیمشان مردود است. اما الان اوضاع به گونهای شده که داور هم ابتدا گل را میپذیرد و بازیکنان تیمی که گل زده، به علاوۀ تماشاگران این تیم در ورزشگاه و انبوه مردم طرفدار تیم در نقاط گوناگون جهان شادی طولانیمدتی را تجربه میکنند و بعد تازه متوجه میشوند که مسئولان VAR به داور اطلاع دادهاند بیا و ویدیئوی گل را چک کن!
چنین وضعی در بازی ایران و مصر و نیز در بازی کرواسی و پرتغال در مرحلۀ حذفی جام جهانی فعلی پیش آمد. در چنین شرایطی، داور که ابتدا گل را پذیرفته، چند دقیقه بعد نظرش عوض میشود و گل را رد میکند. ولی نکتۀ مهمتر این است که گاهی داور ابتدا گل را به درستی پذیرفته و سپس با کمک VAR گل را به غلط مردود اعلام میکند. چنین حالتی دیگر مصداق تام و تمام فاجعه یا افتضاح است؛ چیزی که در مسابقۀ کرواسی و پرتغال رخ داد.
ز البته فیفا در بیانیهای که در توضیح گل مردودشدۀ کرواسی منتشر کرد، آورده است: «بر اساس دادههای ارائهشده توسط فناوری توپ متصل در داخل تریوندا، توپ رسمی مسابقات، ثابت شد که ایگور ماتانوویچ، بازیکن شماره ۲۰ کرواسی، در جریان صحنه پیش از گل مقابل پرتغال با توپ تماس داشته است. این فناوری به داور اجازه داد تا به درستی موقعیت آفساید را تشخیص داده و گل را مردود اعلام کند.»
در پایان این بیانیه آمده است: «سنسورهای IMU قرار گرفته در داخل توپ تریوندا قادر به تشخیص کوچکترین و جزییترین تماسها هستند. این دادهها در پخش زنده تلویزیونی به صورت یک نمودار ضربان قلب به تماشاگران نشان داده میشود و به مسئولان برگزاری مسابقه سطح بیسابقهای از اطلاعات را ارائه میدهد تا تصمیماتی سریع و دقیق اتخاذ کنند.»
اما سؤال این است که آیا ساییدهشدن میلیمتری توپ به سر بازیکن شمارۀ ۲۰ کرواسی، تاثیری در مسیر حرکت توپ داشته است؟ بدیهی است که پاسخ این سوال منفی است. بنابراین احتساب این سایش میلیمتری در آفساید قلمداد شدن گل، آشکارا خلاف روح فوتبال است و به همین دلیل صدای دوستداران فوتبال درآمده است که سرنوشت یک مسابقۀ حساس را نمیتوان به «چند میلیمترِ بیتاثیر» گره زد. وقتی کار به سنجش میلیمتری کشیده میشود، ممکن است خود VAR هم موجب خطای داور شود. میلیمترهای محسوبشده با فناوری جدید، قاعدتا باید در روند بازی موثر بوده باشند. بنابراین به نظر میرسد ما در بازی کرواسی و پرتغال با یک «تصمیمِ قانونیِ نادرست» مواجه شدیم.
آرسن ونگر، که سالها مربی آرسنال بود و حالا در فیفا مسئول توسعه فوتبال است، یک پیشنهاد مهم برای تغییر قانون آفساید داده است. هدف او این است که آفساید از حالت «خیلی دقیق و میلیمتری» خارج شود و دوباره به روح اولیه فوتبال نزدیکتر شود.
قانون فعلی چیست؟
در قانون فعلی، اگر حتی بخش کوچکی از بدن بازیکن مهاجم (مثل نوک پا، شانه یا سر) جلوتر از آخرین مدافع باشد، آفساید اعلام میشود.
این موضوع باعث شده خیلی از گلها با اختلافهای بسیار کم و فقط به کمک تصاویر ویدئویی مردود شوند.
پیشنهاد ونگر چیست؟
ونگر میگوید: بازیکن فقط وقتی در آفساید است که تمام بدنش کاملاً جلوتر از آخرین مدافع باشد. اگر حتی یک بخش از بدنش همخط یا عقبتر باشد، آفساید نیست. به این ایده گاهی میگویند حالت «وجود فاصله روشن» بین مهاجم و مدافع؛ یعنی باید واقعاً با چشم بتوانی فاصله را ببینی، نه با اندازهگیری میلیمتری.
چرا ونگر این تغییر را پیشنهاد میکند؟
1. پایان آفسایدهای میلیمتری
او معتقد است فوتبال نباید با چند سانتیمتر تصمیمگیری شود.. گلهایی که با اختلافهای بسیار کوچک مردود میشوند، از نظر او با روح بازی سازگار نیستند.
2. کمک به بازی هجومی
با قانون فعلی، مدافعان میتوانند خیلی دقیق و هماهنگ جلو بیایند و مهاجمان را در آفسایدهای خیلی ظریف گیر بیندازند. ونگر فکر میکند قانون جدید به مهاجمان برتری طبیعی بیشتری میدهد و تعداد گلها را افزایش میدهد.
3. قابل فهم شدن برای تماشاگران
آفساید یکی از سختترین قوانین فوتبال برای تماشاگران عادی است. ونگر میخواهد قانونی باشد که با نگاه ساده هم قابل تشخیص باشد، نه فقط با خطکشیهای پیچیده ویدیویی.
4. کاهش نقش تصمیمهای میلیمتری و فناوری
او معتقد است فوتبال بیش از حد به دقت تصویری وابسته شده و این باعث شده لحظههای احساسی و طبیعی بازی کم شود.
مخالفان چه میگویند؟
1. به هم خوردن تعادل دفاع و حمله
منتقدان میگویند این قانون باعث میشود مدافعان عقبتر بازی کنند و فضا برای مهاجمان بیش از حد باز شود.
2. تغییر کامل تاکتیکها
بعضی مربیان معتقدند این تغییر فقط یک اصلاح ساده نیست، بلکه کل ساختار دفاعی فوتبال را تغییر میدهد.
3. باز هم آفسایدهای جدید ایجاد میشود
منتقدان میگویند حتی در این قانون هم باز آفسایدهای بحثبرانگیز جدید به وجود میآید، فقط در شکل دیگر.
4. فاصله گرفتن از سنت فوتبال
برخی هم معتقدند قانون فعلی سالهاست بخشی از هویت فوتبال شده و تغییر آن، روح تاریخی بازی را تغییر میدهد.
جمعبندی: آیا پیشنهاد ونگر بهتر است؟
اگر بخواهیم منصفانه نگاه کنیم، باید گفت که قانون فعلی بیش از حد دقیق، سختگیرانه و وابسته به فناوری شده و این موضوع باعث شده است بعضی گلها به شکل «غیرطبیعی و میلیمتری» مردود شوند. در نتیجه، بخشی از زیبایی و روانی بازی از بین رفته. در مقابل، پیشنهاد ونگر سادهتر است، برای تماشاگر قابل فهمتر است و به نفع حمله و گلزنی است. و مهمتر از همه، فوتبال را از «دقت ماشینی» کمی دور میکند. به همین دلیل، بسیاری معتقدند این تغییر میتواند فوتبال را منصفانهتر و طبیعیتر کند؛ چون در نهایت، اختلافهای میلیمتری با چشم انسان قابل درک نیستند، اما اثرشان در سرنوشت بازی بسیار بزرگ است.
یک نگاه پایانی
شاید مسئله اصلی این نباشد که قانون فعلی «اشتباه» است یا نه؛ بلکه این باشد که فوتبال چقدر باید به دقت ماشینی وابسته باشد و چقدر باید به احساس و جریان طبیعی بازی اعتماد کند. پیشنهاد ونگر دقیقاً در همین نقطه ایستاده است: بازگرداندن کمی «انسانیت» به تصمیمهایی که بیش از حد دقیق و مکانیکی شدهاند.