آیا ممکن است اسرائیل به تنهایی به ایران حمله کند؟

خلیج فارس: در دل تحولات جاری و گسیل شدن تجهیزات و تسلیحات آمریکایی به خاورمیانه، به آرامی یک سوال در سطح رسانه‌ها و محافل تحلیلی پرسیده می‌شود. آیا اسرائیل بدون آمریکا به ایران حمله می‌کند؟

به گزارش فرارو، تحلیلگران و کارشناسان سیاسی خارجی پاسخ‌های متفاوت اما محتاطانه‌ای نسبت به این پرسش ارائه می‌دهند. پاسخ‌هایی که از متغیرهای مختلفی تشکیل شده و زاویه نگاه‌های متفاوتی را نمایندگی می‌کنند. برخی از آن‌ها حمله جداگانه اسرائیل به ایران را دور از انتظار می‌دانند و برخی معتقدند پاسخ این سوال مانند جورچینی است که سرنوشت هر قطعه از آن در کنار قطعات دیگر، شکل نهایی‌اش را ترسیم می‌کند. امروز روزنامه هاآرتص از سفر ایال زامیر رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل به آمریکا برای گفتگو در مورد ایران خبر داد. این تحلیل‌ها فارغ از موضوع بروز درگیری میان ایران و اسرائیل در صورت حمله احتمالی آمریکا است.

سناریوی جنگ ۱۲ روزه

خرداد امسال و تنها ساعتی بعد از صدور قطعنامه آژانس علیه جمهوری اسلامی، ارتش اسرائیل حمله خود را به خاک ایران آغاز کرد. در حالی که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در جریان بود. حالا که بار دیگر صحبت از انجام مذاکره میان ایران و آمریکا به میان آمده، یک سناریو که البته در میان تحلیلگران طرفدار زیادی ندارد، تکرار تجربه جنگ ۱۲ روزه است. چرا که به گفته تحلیلگران سیاست خارجی و امنیتی اسرائیلی و آمریکایی، نتانیاهو با هرگونه توافق میان ایران و آمریکا مخالف است. از همین منظر این سناریو مطرح می‌شود که شاید اسرائیل همان سیستم را دوباره پیاده کند و آمریکا هم در حوزه پشتیبانی جنگ‌افزاری، اطلاعاتی و پدافندی مجبور است از اسرائیل در برابر حملات تلافی‌جویانه ایران حمایت کند. چرا که حمله پیشدستانه در دکترین نظامی ایران نیست اما ایران اعلام کرده است که هر تجاوزی را پاسخ خواهد داد. اما در ادامه، تحلیل‌های دیگری وجود دارد که احتمال رخ دادن این سناریو را تضعیف می‌کند.

هزینه – فایده حمله برای اسرائیل

بی‌بی‌سی انگلیسی یکشنبه گزارشی از تل‌آویو منتشر کرد که هرچند ناظر بر درگیری ترکیبی اسرائیل و آمریکا با ایران بود، اما گریزی هم به موانع و تحلیل‌های موجود مقابل حمله انفرادی اسرائیل به ایران می‌زد. لوسی ویلیامسون، خبرنگار این رسانه دولتی انگلیس در تل‌آویو، با دو کارشناس اطلاعاتی و نظامی اسرائیل مصاحبه کرده است. گزارش ابتدا توجه‌ها به این موضوع جلب می‌کند که نتانیاهو و اعضای دولت راست افراطی او، درباره تحولات اخیر منطقه و اقدامات لجستیکی آمریکا سکوت کرده‌اند. موضوعی که به زعم دنی سیترینوویتس، پژوهشگر ارشد امور ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل و افسر سابق اطلاعات نظامی، نشان‌دهنده اهمیت این شرایط برای تل‌آویو است: « برای نتانیاهو، قرار گرفتن در وضعیتی که ایالات متحده این حجم نیرو در خلیج فارس دارد و حمله ترامپ به ایران تا این حد نزدیک به نظر می‌رسد، یک لحظه طلایی است که از نظر او نباید از دست برود.»

آساف کوهن، معاون پیشین واحد ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل هم معتقد است آن‌ها دنبال از دست دادن این فرصت نیستند چون معتقدند این بار باید آمریکایی‌ها پیشقدم شوند. چون قوی‌تر هستند، توانایی نظامی بیشتری دارند و مشروعیت‌شان در جهان از اسرائیل بسیار بیشتر است.

این دو کارشناس امنیتی اسرائیل مدعی هستند که نتانیاهو در رایزنی‌های خود به دنبال انحراف مسیر حملات آمریکا به سمت اقدامات حداکثری با هدف تغییر حکومت در ایران است. به رغم این که بسیاری متحدان آمریکا معتقدند این اقدام آن‌ها خطرات بسیار بزرگی برای تمام منطقه دارد اما در اسرائیل کسانی هستند که منافع بالقوه زیادی در این اقدام برای خود می‌بینند. چرا که مدعی هستند با رخ دادن این اتفاق، تهدید موشک‌های بالستیک و احتمال دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را از بین ببرد و منجر به تضعیف گروه‌های جریان مقاومت مانند حزب‌الله شود که به رغم ضربه‌هایی که خورد، همچنان با ۲۵ هزار موشک و راکت در مرزهای شمالی مستقر است.

در گزارش بی‌بی‌سی انگلیسی آمده است که در اسرائیل، بسیاری از سیاستمداران از جمله اعضای کنست با حمله به ایران اگر منجر به تغییر حکومت نشود، مخالف هستند. چرا که معتقدند حمله محدود یا حتی توافق با ایران، برای این رژیم خطرات بیشتری دارد. در گزارش آمده است که بسیاری معتقدند اگر دوباره درگیری رخ بدهد و هیچ چیز در تهران تغییر نکند، به هزینه روبرو شدن با عملیات انتقام‌جویانه ایران نمی‌ارزد. حتی یکی از این کارشناسان می‌گوید «نتانیاهو نگران است یک بار دیگر اسرائیل درد یک حمله بدون تغییر حکومت را تحمل کند. او به دنبال تغییر در قدرت است و این کار فقط از آمریکا برمی‌آید.» این گزارش به رغم این که درباره موانع و پیچیدگی‌ها صحبت می‌کند، به خطرات یک توافق هسته‌ای با ایران نیز می‌پردازد.

آتش‌بس شکننده و تعادل ناپایدار

عدم قطعیت تغییر وزن و هندسه‌ امنیتی منطقه به رغم تحولات دو سال گذشته، موضوعی است که برخی تحلیلگران را نسبت به رخ دادن درگیری نظامی میان اسرائیل و ایران قانع می‌کند. فرض آن‌ها نیز حمله مستقیم اسرائیل به ایران است نه برعکس. نویسنده سایت کانادایی ژئوپولیتیکال مانیتور معتقد است که موضوع حمله به ایران از سوی اسرائیل صرفاً وابسته به تصمیم سیاستمداران نیست بلکه به شرایط ناپایدار در منطقه برمی‌گردد. نویسنده این حمله را محتمل می‌داند چرا که تنش میان ایران و اسرائیل همچنان بالاست. عواملی مانند ابهام در وضعیت برنامه هسته‌ای، از سرگیری غنی‌سازی، بازسازی توان نظامی ایران، تعاملات پیچده منطقه‌ای، موضوع امنیت انرژی و تنگه هرمز، و شرایط انتخابات ۲۰۲۶ اسرائیل.

ژئوپولیتیکال مانیتور نوشت که اگر همزمان چند شرط از سوی تل‌آویو مشاهده شود، شاید دست به این اقدام بزند. نویسنده اعتقاد دارد که بازسازی توان نظامی و دفاع هوایی در ایران، انباشت اورانیوم با غنای بالا و عدم دسترسی بازرسان، حمله مهمی از سوی گروه‌های نزدیک به ایران که به تهران نسبت داده شود، همراهی بیشتر و واضح‌تر آمریکا و اسرائیل و بالا رفتن فضای داخلی اسرائیل برای تحمل هزینه‌های حملات تلافی‌جویانی ایران شروطی هستند که اگر به صورت همزمان محقق شوند، این اتفاق رخ خواهد داد.

یکی از پژوهشگران اندیشکده آمریکایی RAND هم در مقاله‌ای برای مجله فارن پالیسی، آتش‌بس یا ترک مخاصمه فعلی را تاکتیکی و موقت دانست که زیاد دوام نمی‌آورد. بر اساس مقاله رافائل کوهن، این ترک درگیری پایدار نیست و درگیری بعدی نسبت به جنگ ۱۲ روزه ابعاد بزرگ‌تری خواهد داشت. نویسنده این اندیشکده همچنین بر وجود توان عملیاتی حزب‌الله در مرزهای شمالی اسرائیل و نگرانی از وقوع حمله‌ای مانند هفت اکتبر از سوی حزب‌الله تاکید دارد. کوهن که سابقه اطلاعاتی در ارتش آمریکا و حضور در جنگ عراق را دارد، در این مقاله تاکید می‌کند که درگیری احتمالی به این دلیل رخ می‌دهد که تهدید هسته‌ای، موشکی، نظامی و راهبردی ایران و اسرائیل نسبت به یکدیگر همچنان وجود دارد. بازیگران خارجی مانند چین به دلیل خرید نفت از ایران و متاثر شدن از ضربات احتمالی به بازار انرژی به دلیل جنگ مذکور و روسیه به دلیل ارتباطات نظامی و هسته‌ای در حوزه صلح‌آمیز، مناسبات منطقه‌ای و وضعیت داخلی دو کشور در شکل گرفتن یا نگرفتن این درگیری موثر هستند.