۵ نکته درباره سنگین‌ترین درگیری ایران و آمریکا پس از آتش‌بس

خلیج فارس: ایران و آمریکا در هفدهمین روز تیرماه تبادل آتش سنگینی داشتند؛ حملات متقابلی که از زمان امضای تفاهم‌نامه پایان جنگ، سابقه نداشته است. همزمان، دونالد ترامپ نیز در اظهاراتی مدعی شد که از نظر او، توافق آتش‌بس پایان یافته است.

به گزارش فرارو، دور تازه درگیری‌ها میان ایران و آمریکا، این بار حول محور «تنگه هرمز» شکل گرفته است. از حدود دو هفته پیش و همزمان با آغاز فعالیت کریدور عمانی با حمایت آمریکا برای تردد کشتی‌های تجاری، تحولات این آبراه راهبردی وارد مرحله جدیدی شد.

درباره درگیری‌های ۱۷ تیر، می‌توان به پنج نکته مهم اشاره کرد:

یک؛ سنگین‌ترین درگیری از زمان پایان جنگ

از زمان امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا در ۲۸ خرداد، دو کشور در مقاطعی به تبادل آتش پرداختند. اما آنچه بامداد ۱۷ تیر رخ داد، سنگین‌ترین درگیری از زمان توقف جنگ بود.

بر اساس ادعای رسمی سنتکام، در این حملات بیش از ۸۰ نقطه در جنوب ایران با مهمات دقیق هدف قرار گرفت. رسانه‌های داخلی نیز گزارش دادند که این حملات در چند مرحله، شهرستان‌های بندرعباس، سیریک، ماهشهر و بوشهر را هدف قرار داده است.

در مقابل، ایران اعلام کرد که در پاسخ به تجاوزات آمریکا، ۸۵ نقطه در بحرین و کویت را هدف قرار داده است. 

نیروی هوافضای سپاه پاسداران با استفاده از موشک و پهپاد، به «بندر علی سلمان» و «پایگاه ناوگان پنجم آمریکا» در بحرین حمله کرد و پایگاه «علی السالم» در کویت را نیز هدف گرفت. ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز حملاتی پهپادی علیه پایگاه «شیخ عیسی» در بحرین انجام داد.

دو؛ ادعای پایان آتش‌بس

رئیس‌جمهور آمریکا در نوبت قبلی حملات ایالات متحده، ایران را به نقض آتش‌بس متهم کرده بود. اما این بار برای نخستین بار گفت که موضوع آتش‌بس و تفاهم، از نظر او پایان یافته است. این اظهارات بیش از هر چیز می‌تواند جنبه تبلیغاتی و روانی داشته باشد.

برخی تحلیلگران معتقدند ترامپ این سخنان را برای تحت‌الشعاع قرار دادن اخبار مربوط به تشییع رهبر شهید انقلاب در عراق مطرح کرده است.

او در آنکارا و در جریان سخنانش درباره ایران، از الفاظ نامناسبی استفاده کرد. پیش از آن نیز در تهدیدی مستقیم گفته بود: «یا با ایران به توافق می‌رسیم یا کار را تمام می‌کنیم.»

سه؛ جنگ قدرت در تنگه هرمز

دور تازه درگیری‌ها، به‌طور مستقیم از تحولات مربوط به تنگه هرمز آغاز شد.

تحلیلگران بر این باورند که آمریکا و در سطحی پایین‌تر، فرانسه، انگلستان و همچنین امارات، در تلاش‌اند با ایجاد کریدوری موازی در آب‌های سرزمینی عمان، برگ برنده تنگه هرمز را از دست ایران خارج کنند؛ اقدامی که تهران به‌هیچ‌وجه قصد ندارد اجازه تحقق آن را بدهد.

ایران پیش از این درباره چنین سناریویی، هشدارهای رسمی دیپلماتیک و نظامی داده بود. آمریکایی‌ها نیز مدعی‌اند حملات اخیر آن‌ها، در پاسخ به حملات منتسب به ایران علیه کشتی‌های تجاری انجام شده است؛ کشتی‌هایی که خارج از مسیر تعیین‌شده از سوی تهران در حال تردد بوده‌اند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که کشتی‌هایی با پرچم قطر، عربستان، لیبریا و جزایر مارشال هدف قرار گرفته‌اند. سنتکام همچنین مدعی است که در این حملات، قایق‌های تندروی ایران نیز هدف قرار گرفته‌اند؛ قایق‌هایی که یکی از ابزارهای اصلی ایران برای عملیات در تنگه هرمز به شمار می‌روند.

چهار؛ تمدید ممنوعیت پروازهای اروپایی بر فراز ایران

آژانس هوانوردی اتحادیه اروپا در هشدار جدید خود، ممنوعیت پرواز در حریم هوایی ایران و عراق را تا ۳۱ آگوست (۹ شهریور) تمدید کرد.

هشدار قبلی تا ۸ ژوئیه (۱۷ تیر) اعتبار داشت و دامنه گسترده‌تری را شامل می‌شد؛ کشورهایی از جمله لبنان، اردن، اسرائیل و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس.

پنج؛ پررنگ شدن موضوع انتقام از ترامپ

در روزهای اخیر و همزمان با آغاز مراسم وداع با رهبر شهید انقلاب، موضوع خونخواهی و انتقام از عاملان شهادت ایشان، در فضای سیاسی و رسانه‌ای ایران بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.

در این مدت، مقامات مختلف سیاسی و نظامی نیز بر عملی شدن این اقدام تأکید کرده‌اند.

ترامپ در کنار اظهاراتش درباره پایان آتش‌بس و استفاده از الفاظ نامناسب درباره ایران و مذاکره‌کنندگان ایرانی، به این موضوع نیز اشاره کرد و گفت: «ایران سعی کرده من را بکشد، اما من تا حالا خوش‌شانس بوده‌ام؛ فعلاً…»

ترامپ پیش از این نیز دست‌کم سه بار در اظهارات رسمی خود، به پیامدهای احتمالی ترور خویش اشاره کرده بود.

او یک بار در جریان مبارزات انتخاباتی ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) و دو بار دیگر به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا، در بهمن ۱۴۰۳ و دی ۱۴۰۴ مدعی شده بود: «اگر هر اتفاقی بیفتد، کل آن کشور منفجر خواهد شد و بدون تردید ضربه‌ای بسیار سخت به آن‌ها وارد خواهم کرد.»