بوشهر؛ شهری محصور در زیبایی و بن‌بست‌های مدیریتی

بوشهر، بندری که از سه سو توسط آب‌های نیلگون خلیج فارس در آغوش گرفته شده، در جغرافیا چیزی کمتر از شهرهای بندریِ تراز اول جهان مانند بارسلونا، ونکوور یا کپنهاگ ندارد. با این حال، تماشای بوشهرِ امروز، حکایتِ شهری است که «در کنار دریا ایستاده و تشنه است»؛ تشنه‌یِ یک توسعه‌ی مدرن، هوشمند و انسان‌محور.

معمایِ ساحلِ محبوس
بزرگترین سرمایه‌ی بوشهر، «ساحل» آن است. در بسیاری از شهرهای ساحلی موفق جهان، ساحل به عنوان «اتاق نشیمن شهر» طراحی می‌شود؛ فضایی که در آن پیاده‌راه‌ها، مراکز فرهنگی، کافه‌ها و فضاهای سبز، پیوندی ناگسستنی میان زندگی شهروندی و دریا ایجاد می‌کنند. در بوشهر اما، بخش‌های زیادی از نوار ساحلی یا با ساخت‌وسازهای اداری و نظامی محصور شده، یا به دلیل فقدان زیرساخت‌های تفریحیِ استاندارد، به فضایی کم‌بازده تبدیل شده است. مدیریت شهریِ کارآمد باید این موانع را برداشته و ساحل را به عنوان یک «فضای عمومی آزاد» به مردم بازگرداند.

بافت تاریخی؛ روحِ خفته
بافت تاریخی بوشهر با معماری خاص و اقلیم‌محور خود، گنجینه‌ای است که می‌تواند قلب تپنده‌ی گردشگری ایران باشد. اما فقدانِ نگاه استراتژیک در دوره‌های مختلف مدیریت شهری، باعث شده تا این بافت به جای آنکه به یک مرکزِ «صنایع خلاق» و گردشگریِ زنده تبدیل شود، در فرسودگیِ تدریجی گرفتار شود. تبدیلِ این بافت به «شهر-موزه» یا مراکز اقامتی بوتیک‌هتل‌ها، نیازمندِ ثبات مدیریتی و جذب سرمایه‌هایی است که متأسفانه به دلیل بروکراسی‌های پیچیده و نبود چشم‌انداز روشن، دلسرد می‌شوند.

بن‌بست در حمل‌ونقل و دسترسی
وقتی از «به‌بن‌بست رساندن شهر» سخن می‌گوییم، منظور فراتر از گره‌های ترافیکیِ خیابان‌های باریک است. شهر بوشهر به دلیل موقعیت شبه‌جزیره‌ای، نیاز مبرم به سیستم حمل‌ونقل عمومی هوشمند (مانند اتوبوس‌های تندرو یا سیستم‌های یکپارچه دریایی-زمینی) دارد. متأسفانه، اولویت‌بندی‌های پروژه‌های عمرانی در دوره‌های مختلف شورا و شهرداری، اغلب به جای حل مشکلات ساختاری و زیربنایی، به سمت پروژه‌هایی با نمود تبلیغاتی و زودگذر سوق پیدا کرده است. نتیجه‌ی این رویکرد، شهری است که در رشدِ جمعیت و گسترش کالبدی، از مدیریتِ خود عقب مانده است.

چالش حکمرانی شهری (شورا و شهردار)
توسعه‌ی پایدار شهری در بوشهر بیش از آنکه به بودجه وابسته باشد، به «تخصص‌گرایی» و «ثبات مدیریتی» وابسته است. چرخش‌های پی‌درپی در کرسی شهرداری و تغییر اولویت‌های شورا با هر دوره‌ی انتخاباتی، باعث شده تا هیچ پروژه‌ی میان‌مدت یا بلندمدتی اساسی و کامل در بوشهر به بلوغ نرسد و یا اگر هم‌ برسد ناقص و نا زیبا با عمر بسیار کوتاه مثل سنگ فرش مرکز شهر است و یا فانوس. دریایی که شاید تا چندین سال آینده هم کامل نگردد و یا بازار ماهی فروشان در مرکز شهر با توجه به اینکه سه طرف بوشهر دریا فرا گرفته است و هم چنین شورا و شهرداری اسرار دارند که در مرکز شهر.

باشد که این تصمیم غیرکارشناسی شورا و شهرداری ما آن را یک فاجعه شهرسازی در بوشهر می نامیم. این شهر و مردمانش امروز به خاطر سوء مدیریت با کمبود شدید فضای سبز و تفریحی، خدمات رفاهی ، اماکن ورزشی ، بهداشتی ، فرهنگی و کمبود شدید بیمارستان به ویژه بیمارستان( سوختگی) با امکانات پیشرفته و به روز پزشکی برای امروزتان و آیندگان روبرو می باشیم،زمین های آزاد شده از پایگاه های نظامی می توانند تمام این کمبودها با یک کارشناسی و یک آینده نگری دقیق با افراد لایق و شایسته همه را برای ساکنین بوشهر مهیا نمایند،

در صورتیکه همه تفکیک شده و بیشتر برای ساخت آپارتمان های ۱۰۰ و ۸۰ متری بدون امکانات و خدمات به ساکنین آن مثل سایر نقاط بوشهر با خیابان های کم عرض به غیر از چهارباندی که قبل از انقلاب احداث شده اما آنهایی که بعداز انقلاب ساخته و احداث گردیده بدلیل کارنابلدی و تخصص نداشتن اقایان در شهرسازی بدرد ۵۰ سال گدشته می خورد و نه امروز و آینده، پیاده رو هایی که با اختلاف ارتفاع فنداسیون ساختمان ها و نظارت بسیار کم رنگ و بی تفاوتی شورا و شهرداری اکثر آنها برای عابر پیاده به ویزه افراد ناتوان و ویلچری قابل استفاده نیست و یا به سختی باید ار آنجا عبور نمایند و چهره شهر را زشت نموده است

– شورا به جای دخالت در امور اجرایی، باید بر «تدوین سیاست‌های کلان و نظارت بر اجرا» متمرکز باشد.
– شهردار نیز باید نه یک مدیرِ سیاسی، بلکه یک «مدیرِ اجراییِ متخصص» باشد که زبان سرمایه‌گذاران و متخصصان شهرسازی را بفهمد.

سخن آخر؛ راهِ برون‌رفت
بوشهر برای خروج از این بن‌بست، نیازمند یک «میثاق توسعه» است که فراتر از عمرِ هر شورای شهر باشد.
1. طرح جامعِ ساحلی: آزادسازی و طراحی نوار ساحلی بر اساس استانداردهای جهانی.
2. احیای هوشمندانه بافت تاریخی: تبدیل بافت قدیم به قطب اقتصاد گردشگری.
3. تغییر نگاه به سرمایه‌گذار: تبدیل شهرداری از یک «مانع اداری» به «تسهیل‌گرِ توسعه».
4. مشارکت شهروندی: مردم بوشهر هویتِ دریازیِ عمیقی دارند.
اگر مدیریت شهری به جای «تصمیم‌گیری برای مردم»، به «تصمیم‌گیری با مردم» روی بیاورد، بوشهر می‌تواند دوباره به همان بندرِ درخشان و زنده‌ای تبدیل شود که تاریخش گواهین می‌دهد.

بوشهر لایقِ
چیزی بسیار فراتر از وضعیت فعلی است؛ شهری که می‌تواند نه فقط نگین خلیج فارس، بلکه ویترین مدرنیته‌ی ایران در جنوب باشد، به شرط اینکه مسولین بر اساس کارنامه ، شایستگی ، لیاقت ، دانش و تخصص انتخاب شوند و نه با زد و بندهای سیاسی و صاحبان قدرت و ثروت….عبدالرسول حیدری