محموله محرمانه اف-۳۵ سر از هنگ‌کنگ درآورد

خلیج فارس: کنگره آمریکا تحقیقات درباره تغییر مسیر یک محموله حاوی قطعات حساس جنگنده اف-۳۵ را آغاز کرده است؛ محموله‌ای که قرار بود برای تعمیر به آمریکا منتقل شود اما به گفته منابع آگاه، سر از هنگ‌کنگ درآورد و نگرانی‌هایی درباره احتمال دسترسی چین به فناوری فوق‌محرمانه این جنگنده ایجاد کرد.

کنگره در پی انتقال قطعات جنگنده اف-۳۵ به هنگ‌کنگ، تحقیقاتی را آغاز کرده است. پولیتیکو در گزارشی مدعی شد که این رویداد احتمال افشای فناوری فوق‌محرمانه تسلیحاتی برای یک دشمن خارجی از جمله چین را مطرح می‌کند.

به نقل از پولیتیکو، تابستان امسال، محموله‌ای حاوی فناوری حساس جنگنده اف-۳۵ به‌طور غیرمنتظره‌ای به هنگ‌کنگ تغییر مسیر داد؛ رویدادی که موجب آغاز تحقیقات در کنگره آمریکا شد و این احتمال را مطرح کرد که چین ممکن است به قطعات کلیدی این سامانه تسلیحاتیِ به‌شدت محرمانه دسترسی پیدا کرده باشد.

به گفته سه فرد مطلع که به شرط ناشناس ماندن درباره این گفتگوهای خصوصی صحبت کردند، محموله‌ای از قطعات اف-۳۵ که برای تعمیر به ایالات متحده ارسال می‌شد، در حین انتقال از استرالیا و عبور از اقیانوس آرام، تغییر مسیر داد. پنتاگون مفقود شدن برخی از این قطعات را تأیید کرد.

قطعاتی که قرار بود از سوی شرکت «لاکهید مارتین» (سازنده جنگنده اف-۳۵) و از طریق یک واسطه حمل شوند، سر از هنگ‌کنگ درآوردند. هنوز مشخص نیست که چرا مسیر این محموله تغییر کرده یا چه کسی اکنون آن را در اختیار دارد.

این حادثه که پیش‌تر گزارش نشده بود، منجر به برگزاری سلسله‌جلساتی برای کارکنان کنگره در کمیته‌های کلیدی امنیت ملی شده است. به گفته منابع آگاه، مقامات وزارت امور خارجه و پنتاگون نخستین بار در ماه ژوئن به کارکنان کنگره در این باره توضیح دادند و انتظار می‌رود در هفته‌های پیش‌رو جلسات توجیهی بیشتری نیز برگزار شود.

به گفته دو تن از این منابع، محموله مذکور شامل یکی از «کانوپی» های (پوشش شفاف کابین خلبان) این جت بود؛ قطعه‌ای که حاوی فناوری پنهان‌کاری (استیلث) است و تنها ایالات متحده و متحدانش به آن دسترسی دارند. اگر یک کشور متخاصم به یکی از این کانوپی‌ها دسترسی پیدا می‌کرد، می‌توانست با بررسی قطعات، احتمالاً آن فناوری ارزشمند را مهندسی معکوس کند.

دفتر برنامه مشترک اف-۳۵ در پنتاگون طی بیانیه‌ای اعلام کرد که از «مشکل پیش‌آمده در حمل‌ونقل قطعات غیرقابل‌استفاده (اسقاطی) جنگنده اف-۳۵ لایتنینگ ۲» آگاه است.

این دفتر افزود که در حال همکاری با مقامات آمریکایی و شرکای صنعتی است تا «این قطعات را بازپس گیرد، درباره این حادثه تحقیق کند و تدابیر حفاظتی لازم را برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقی در آینده اتخاذ نماید.»

براساس این گزارش، تغییر مسیر غیرمنتظره این محموله به سمت هنگ‌کنگ که منطقه ویژه اداری چین محسوب می‌شود می‌توانست آن را به حوزه نفوذ پکن وارد کند. چین در سال‌های اخیر کنترل خود بر این شهر را تشدید کرده و قوانین امنیت ملی سخت‌گیرانه‌تری را به اجرا گذاشته است؛ قوانینی که به مقامات چینی اجازه می‌دهد بر نظام سیاسی هنگ‌کنگ اعمال نفوذ کرده و مخالفان را سرکوب کنند.

چین پیش از این نیز به اقدامات جاسوسی گسترده علیه برنامه‌های محرمانه پنتاگون، از جمله پروژه اف-۳۵، دست زده است.

«جی. جی. گرتلر»، از کارکنان پیشین کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان و تحلیلگر هوانوردی نظامی در «سرویس تحقیقات کنگره»، گفت: «بر کسی پوشیده نیست که چین با جدیت تمام تلاش می‌کند تا از طریق جاسوسی الکترونیکی و روش‌های دیگر، به اطلاعات مربوط به اف-۳۵ دست یابد. اما حتی اگر آن‌ها پیش‌تر مشخصات فنی یا داده‌های دیگری درباره این قطعه در اختیار داشته باشند، دسترسی به نمونه واقعی آن می‌تواند اطلاعات بسیار بیشتری در اختیارشان بگذارد و به آن‌ها کمک کند تا دانسته‌های قبلی خود را تأیید یا تکمیل کنند.»

در ادامه این گزارش آمده است: زنجیره تأمین جنگنده اف-۳۵ (F-35) یک عملیات گسترده و جهانی است که برای جابه‌جایی و تعمیر قطعات، به تأسیساتی در کشورهای مختلف متکی است. با اینکه مراکزی برای تعمیر و نگهداری این جت در استرالیا وجود دارد، اما هنوز هیچ‌یک از آن‌ها قادر به تعمیر «کانوپی» (پوشش شفاف کابین خلبان) نیستند.

شرکت «لاکهید مارتین»، سازنده اف-۳۵، مدیریت کلی زنجیره تأمین این برنامه را بر عهده دارد و برای حمل‌ونقل قطعات از شرکت‌های تجاری باربری استفاده می‌کند.

لاکهید در بیانیه‌ای اعلام کرد که به دلایل امنیتی نمی‌تواند درباره وضعیت محموله‌ها صحبت کند، اما تمامی مقررات ایالات متحده در زمینه حمل‌ونقل قطعات هواپیما را رعایت می‌کند.

این شرکت اظهار داشت: «تیم‌های ما هر محموله را با نهایت دقت و تدابیر حفاظتی مدیریت می‌کنند تا از یکپارچگی برنامه اف-۳۵ و امنیت شرکای متحد خود اطمینان حاصل کنند.»

کانوپی که نقشی حیاتی در قابلیت‌های پنهان‌کاری (رادارگریزی) اف-۳۵ ایفا می‌کند، پوششی حبابی‌شکل از جنس اکریلیک بر فراز کابین خلبان است. سطح این پوشش با لایه‌ای نازک و شفاف از مواد جاذب امواج رادار پوشانده شده که به پنهان ماندن هواپیما از دید رادارهای دشمن کمک می‌کند.

بر اساس توضیحات نیروی هوایی، کارایی این لایه محافظتیِ پنهان‌کار ممکن است به مرور زمان کاهش یابد؛ امری که نیاز به تعمیر یا تعویض کانوپی‌ها را در بیش از ۱۳۰۰ فروند جنگنده‌ای که برای ایالات متحده و متحدانش تولید شده‌اند، ایجاب می‌کند.

وزارت امور خارجه از اظهار نظر در این باره خودداری کرد. سفارت چین نیز اعلام کرد که از این ماجرا اطلاعی ندارد.

براساس این گزارش، برنامه اف-۳۵ که شامل ایالات متحده و کشورهایی نظیر بریتانیا، استرالیا، دانمارک، نروژ و لهستان می‌شود، شیوه منحصربه‌فردی برای مدیریت جریان قطعات هواپیما دارد. کشورها به مخزنی مشترک از قطعات یدکی که در نقاط مختلف جهان نگهداری می‌شوند، دسترسی دارند؛ قطعاتی که مالکیت آن‌ها تا پیش از نصب روی جنگنده، در اختیار وزارت دفاع است.

اگرچه وزارت دفاع در سال‌های اخیر نظارت خود را بر زنجیره تأمین جنگنده اف-۳۵ (F-35) افزایش داده است، اما مدیریت و ردیابی موجودی قطعات یدکی بر عهده این وزارتخانه نیست، بلکه شرکت «لاکهید» (Lockheed) آن را انجام می‌دهد.

گزارش سال ۲۰۲۳ «دیوان محاسبات دولت» (GAO) نشان می‌دهد که در پنج سال گذشته، بیش از یک میلیون قطعه یدکی اف-۳۵ مفقود شده است. این نهاد نظارتی به این نتیجه رسید که وزارت دفاع قادر به بررسی موارد مفقودی قطعات یدکی که ارزش آن‌ها به ده‌ها میلیون دلار می‌رسد نبوده است، زیرا کنترل اطلاعات مربوطه در اختیار شرکت لاکهید قرار دارد.

در این گزارش آمده است: «دفتر برنامه مشترک اف-۳۵، این قطعات یدکی را در سامانه رسمی ثبت و کنترل اموال ردیابی یا وارد نمی‌کند؛ سامانه‌ای که امکان ثبت و ذخیره‌سازی تغییرات لحظه‌ای در سوابق اموال را فراهم می‌سازد. در عوض، پیمانکاران اصلی این اطلاعات را نگهداری می‌کنند.»

کمبود قطعات یدکی اغلب منجر به زمین‌گیر شدن این جنگنده می‌شود. بر اساس گزارش امسال دیوان محاسبات دولت، در حالی که هزینه‌های پشتیبانی و نگهداری همچنان رو به افزایش است، اف-۳۵ نتوانسته به اهداف عملکردی خود دست یابد و روند عملکرد آن نیز «نزولی» بوده است.

این برنامه در مسیری قرار دارد که به پرهزینه‌ترین برنامه جهان تبدیل شود و پنتاگون پیش‌بینی می‌کند که در طول چرخه عمر آن، نزدیک به ۲ تریلیون دلار هزینه صرف خواهد کرد.

منبع: فرارو