کیفیت، سنگ‌بنای پروژه‌های عمرانی بوشهر است

خلیج فارس: کیفیت، کلیدی است که امنیت پروژه‌های عمرانی را تضمین می‌کند. در روز کیفیت، به سراغ متخصصانی رفتیم که در خط مقدم پایش این استانداردها حضور دارند. در این گفت‌وگو با غلامرضا قاسمی، مدیر آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان بوشهر، به این پرسش پاسخ می‌دهیم که چگونه دقت در آزمایش‌های خاک می‌تواند از خسارات سنگین در پروژه‌های بزرگ جلوگیری کرده و کیفیت نهایی سازه‌ها را تضمین کند.

کیفیت؛ سرمایه‌گذاری ملی یا انتخابی تشریفاتی؟

با توجه به نام‌گذاری روز کیفیت، از نگاه شما کیفیت چه جایگاهی در اجرای پروژه‌های عمرانی و توسعه زیرساخت‌های کشور دارد؟

کیفیت نه یک انتخاب تشریفاتی، بلکه پایه و اساس اجرای پروژه‌های عمرانی و توسعه زیرساخت‌های کشور است. زیرساخت‌ها سرمایه‌های ملی و بلندمدتی هستند که اگر کیفیت در مرحله طراحی، مصالح، اجرا و کنترل تضمین نشود، هزینه‌های سنگین تعمیر، بازسازی، حوادث و کاهش عمر مفید پروژه به جامعه تحمیل می‌شود؛ بنابراین کیفیت را باید یک سرمایه‌گذاری دانست، نه هزینه.

در حوزه تخصصی آزمایشگاه‌های فنی و مکانیک خاک، کیفیت جایگاه ویژه‌ای دارد؛ زیرا نتایج آزمایشگاه، مبنای تصمیم‌گیری درباره مقاومت خاک، ظرفیت باربری، پایداری سازه‌ها و ایمنی پروژه است. صحت و دقت نتایج، تنها با کالیبراسیون تجهیزات، به‌کارگیری روش‌های استاندارد، صلاحیت کارشناسان، مستندسازی دقیق و استقلال فنی به دست می‌آید.

یک نتیجه غیردقیق می‌تواند کل یک پروژه را تحت تأثیر قرار دهد؛ به‌ویژه در استان بوشهر با شرایط اقلیمی سخت، خاک‌های متنوع و توسعه پروژه‌های زیرساختی، بندری و صنعتی، توجه به کیفیت از مرحله مطالعه و آزمایش تا اجرا و بهره‌برداری ضروری است. در مجموع، کیفیت ضامن ایمنی، دوام، صرفه اقتصادی بلندمدت و اعتماد عمومی به پروژه‌های عمرانی است و باید به‌صورت نظام‌مند و فرهنگ‌سازی‌شده در همه مراحل دیده شود.

حضور در ۶۵ پروژه کلان؛ نقش مرجعیت فنی در بوشهر

آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان بوشهر چه نقشی در ارتقای کیفیت پروژه‌های عمرانی، ساختمانی، راه‌سازی و زیرساختی استان ایفا می‌کند؟

آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان بوشهر با ایجاد شعبه در ۶ شهرستان، حضور در ۶۵ پروژه بزرگ و فعال استان، به‌کارگیری ۱۰۰ کارشناس مجرب، استفاده از آخرین تجهیزات روز دنیا و انجام بالغ بر ۶۰۰ نوع آزمایش در چارچوب وظایف و صلاحیت‌های قانونی خود، نقش مرجع فنی و کنترل‌کننده کیفیت در چرخه پروژه‌های عمرانی استان را ایفا می‌کند.

این نقش را می‌توان در چند محور اصلی همچون کنترل کیفیت مصالح، مطالعه و ارزیابی ژئوتکنیکی، پشتیبانی فنی از پروژه‌های راه و زیرساخت، تضمین اعتبار نتایج آزمایش‌ها، همکاری با دستگاه‌های اجرایی و نظارتی، و همچنین آموزش و فرهنگ‌سازی کیفیت خلاصه کرد.

از آزمایش‌های پیشرفته دوام بتن تا دانسیته‌سنجی ۱۵ ثانیه‌ای

مهم‌ترین خدمات تخصصی این آزمایشگاه در زمینه کنترل کیفیت مصالح ساختمانی، بتن، خاک و آسفالت چیست؟

شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک در زمینه‌های مطالعات ژئوتکنیک، عملیات خاکی، عملیات بتنی، عملیات آسفالتی و آزمایشات فولاد نقش‌آفرینی می‌کند؛ اما آنچه شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان بوشهر را متمایز می‌کند، سرمایه‌گذاری و راه‌اندازی آزمایش‌های مورد نیاز پروژه‌های استان از یک‌سو و استفاده از آخرین دستاوردهای ملی و بین‌المللی از سوی دیگر است. به نحوی که آزمایشگاه استان در مقام مقایسه با سایر آزمایشگاه‌های کشور حائز رتبه ممتاز شده و علاوه بر آزمایش‌های معمول پروژه‌ها، کلیه آزمایش‌های خاص را در بخش‌های زیر به انجام می‌رساند:

الف) عملیات بتنی:
آزمایش‌های دوام بتن شامل آزمایش‌های `RCPT`، `RCMT` و…
آزمایش‌های غیرمخرب شامل آزمایش‌های اولتراسونیک و چکش اشمیت
آزمایش‌های بتن غلطکی (`RCC`، `CSG`)
آزمایش‌های `Pull Out` و `Pull off`
آزمایش‌های بتن خودمتراکم

ب) عملیات خاکی و آسفالتی:
استفاده از دستگاه دانسیته‌سنج هسته‌ای و اعلام درصد نسبی تراکم خاک در ۱۵ ثانیه (در مقایسه با زمان ۴۸ ساعته در روش‌های سنتی)
استفاده از دستگاه دانسیته‌سنج غیرهسته‌ای آسفالت
انجام آزمایش‌های دانسیته بزرگ‌مقیاس و میز ویبره
آزمایش‌های بارگذاری صفحه‌ای
انجام آزمایش‌های درون‌چاهی از قبیل دانهول
آزمایش‌های ژئوالکتریک و ژئوفیزیک
بهره‌گیری از تجهیزات غیرمخرب روسازی راه‌ها

ج) آزمایش‌های فولاد و جوش:
انجام آزمایش‌های جوش به روش‌های `UT`، `PT`، `MT` و `VT`
آزمایش‌های فیزیکی و شیمیایی فولاد

چالش اقلیم خورنده؛ چرا سازه‌های بوشهر به «دوام‌محوری» نیاز دارند؟

با توجه به شرایط اقلیمی خاص استان بوشهر، از جمله رطوبت بالا، گرما و شرایط خورنده مناطق ساحلی، چه ملاحظاتی برای کنترل کیفیت پروژه‌های عمرانی در نظر گرفته می‌شود؟

بر اساس دسته‌بندی شرایط محیطی از دیدگاه دوام بتن بر اساس مبحث ۹ مقررات ملی ساختمان و آیین‌نامه بتن ایران (آبا)، بتن در نواحی ساحلی همزمان تحت حمله سولفات‌ها، یون‌های کلرید آب شور و خوردگی ناشی از کربناته شدن (خصوصاً در نواحی صنعتی) قرار دارد. بنابراین، مهندسان محترم باید علاوه بر تعیین مقاومت فشاری بتن، توجه ویژه‌ای به دوام بتن داشته باشند و با کنترل کیفیت دقیق، مانع هدررفت سرمایه‌های ملی و مردمی گردند.

در این راستا، با عنایت به الزام‌بودن انجام آزمایش‌های دوام، آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک استان بوشهر با تجهیز خود به تمامی این آزمایش‌ها و برگزاری دوره‌های آموزشی، سعی در فرهنگ‌سازی در این زمینه نموده است. خوشبختانه اکثر پروژه‌های ملی و بین‌المللی در عسلویه به این مهم اهتمام ورزیده‌اند و انتظار می‌رود در آینده نزدیک، جامعه فنی و مهندسی ساختمان نیز با توجه به الزام قانونی آن، آزمایش‌های دوام را برای ساختمان‌های مسکونی عملیاتی کنند تا ضمن افزایش عمر مفید سازه‌ها، از هدررفت سرمایه مردم جلوگیری شود.

شایان ذکر است در نواحی ساحلی استان بوشهر، عمر مفید سازه‌ها نسبت به سایر بخش‌های استان و مناطق مجاور به‌طور محسوسی کمتر است؛ در حالی که با دوام‌محور شدن سازه‌های بتنی می‌توان شاهد افزایش چشمگیر عمر و پایداری آن‌ها بود.