خلیج فارس: تا همین چند سال پیش، وقتی صحبت از مشاغل کاذب می‌شد، اولین چیزی که به فکر ما می‌رسید تصویر مردی که کنار خیابان دست‌فروشی می‌کرد یا جوانی که بین ماشین‌ها گل می‌فروخت، بود؛ اما حالا ویترین مشاغل کاذب تغییر کرده است.

این روزها مشاغل کاذب دیگر نه سد معبر می‌کنند و نه تولید آلودگی، بلکه همه چیز در عمق کانال‌های تلگرامی و اپلیکیشن‌های موبایل اتفاق می‌افتد. همان اتفاقی که از آن به نام «مشاغل دیجیتال» یاد می‌کنند. اتفاقی که در واقع چیزی جز «فروش اعتبار قانونی» نیست.

‌فقر مهم‌تر است یا ترس؟

وقتی پای صحبت جوانانی که در این دام افتاده‌اند بنشینید، پر است از قصه‌های عجیب و غریب. امیر، ۲۴ ساله و دانشجوی مهندسی، می‌گوید: «وقتی شهریه دانشگاه بالا رفت و هیچ کاری پیدا نکردم، در یک گروه تلگرامی دیدم که برای اجاره حساب بانکی ماهانه ۵ میلیون تومان می‌دهند. فکر کردم فقط یک جابه‌جایی پول ساده است. اما بعد از سه ماه حسابم مسدود شد و فهمیدم از حساب من برای پول‌شویی سایت‌های قمار استفاده شده است. حالا من مانده‌ام و دادگاهی که فکر می‌کند من رئیس باند هستم!»

سعید، جوان دیگری که کدملی‌اش را فروخته نیز، روایت می‌کند که چطور برای پرداخت بدهی‌هایش، کدملی خود را به مبلغ ۳۰ میلیون تومان برای ثبت‌نام یک خودروی شاسی‌بلند به دلالان واگذار کرد. او می‌گوید در آن لحظه فقط به زخم‌های زندگی‌اش فکر می‌کرد، اما حالا با برگه تشخیص مالیاتی سنگینی روبه‌روست که چندین برابر آن پول، او را بدهکار کرده است.

جوانانی که خطرِ زندان را به جان می‌خرند

اقبال جوانان به این مشاغل کاذب، ریشه‌های عمیق اقتصادی و اجتماعی بسیاری دارد. اولین و شاید مهم‌ترین دلیل، «انسداد مسیرهای کسب درآمد» باشد. وقتی یک فارغ‌التحصیل دانشگاهی با حقوقی کمتر از خط فقر روبه‌رو می‌شود، پیشنهاد ۳۰ میلیون تومانی برای یک امضای ساده (اجاره کدملی) برایش بسیار وسوسه‌کننده است.