طرح جایگزینی کولرهای قدیمی بوشهر؛ صرفه‌جویی برق یا عامل رنج؟!

غلامحسین کروبی

در حالی‌که شرکت ساتبا به نمایندگی از وزارت نیرو از طرح جایگزینی کولرهای گازی فرسوده پنجره‌ای با کولرهای دو تکه وارداتی سخن می‌گویند، واقعیت اجرای این طرح در استان بوشهر نشان می‌دهد که مشکلات و چالش‌های آن بیش از دستاوردهای ادعایی است.

بررسی ها نشان می دهد 10 هزار دستگاه کولر گازی وارداتی ماه‌ها در گمرک بوشهر معطل مانده و مردم فقیر و مددجویان کمیته امداد و بهزیستی که در نوبت دریافت این کولرها هستند، بعضا بدون وسیله سرمایشی مناسب روزگار می‌گذرانند.

علت این تأخیرها، سختگیری‌های اداره استاندارد، حقوق و عوارض گمرکی و کاغذبازی های طولانی دستگاه‌های ناظر عنوان شده؛ در حالی‌که اگر استانداردها از ابتدا در قرارداد واردکننده لحاظ می‌شد، چنین مشکلاتی رخ نمی‌داد.

همچنین طرح وزارت نیرو برای جایگزینی، تنها کولرهای پنجره‌ای فرسوده را شامل می‌شود؛ اما بعضی از خانواده‌ها اصلا هیچ کولری ندارند و بسیاری از خانواده‌ها، کولرهای اسپلیت قدیمی و پرمصرف دارند که در همین قدم اول، از این طرح محروم مانده‌اند.

از سوی دیگر، کولرهای وارداتی با اقلیم جنوب سازگار نیستند و کارایی لازم در شرجی بالا را ندارند. هزینه حمل، نصب و راه‌اندازی نیز بر دوش خانواده‌های فقیر گذاشته شده است؛ خانواده‌هایی که اغلب حتی کولر ندارند یا دستگاه‌هایشان از کار افتاده است.

زمان‌بر بودن فرآیند ثبت‌نام و تحویل کولرها، اجرای آزمایشی و محدود در چند شهر، بی‌توجهی به سایر خانواده‌های کم‌درآمد باعث شده مردم مظلوم استان همچنان در گرمای طاقت‌فرسا بسوزند و چشم انتظار وعده وزارت نیرو بمانند.

وزارت نیرو وعده صرفه‌جویی ۱۸۰ مگاوات برق با اجرای طرح جایگزینی کولرها را داده است، اما این صرفه‌جویی با هزینه‌های سنگین واردات، ناکارآمدی توزیع و محرومیت گسترده مردم همراه است.

سازمان استاندارد، گمرک و دستگاه‌های ناظر باید پاسخ دهند که چرا کالاهای حیاتی برای مردم فقیر این‌گونه در پیچ‌وخم اداری گرفتار می‌شود. مردم بوشهر حق دارند در سایه عدالت و کرامت انسانی زندگی کنند، نه اینکه قربانی طرح‌های ناقص و بروکراسی‌های فرسایشی شوند.

سازمان بازرسی و دیوان محاسبات باید بررسی کنند چرا قراردادها بدون توجه به اقلیم و نیاز واقعی مردم بسته شده است.

وزارت نیرو و شرکت زیرمجموعه اش (ساتبا) نیز باید پاسخ دهند که چگونه طرحی با این همه نقص می‌تواند به‌طور واقعی مشکل مردم فقیر و نیازمند را حل کند.

به هرحال، طرح جایگزینی کولرهای گازی وارداتی نو با کولرهای پنجره‌ای فرسوده، به دلیل محدودیت جامعه هدف، عدم تناسب با اقلیم جنوب، هزینه‌های جانبی برای خانواده‌های فقیر، زمان‌بر بودن اجرا و تأخیرهای گمرکی، عملاً نتوانسته مشکل واقعی مردم را حل کند.

اگر هدف صرفه‌جویی برق است، باید با تولید داخلی کولرهای استاندارد متناسب با شرایط جنوب، حمایت مستقیم از خانواده‌های فاقد کولر، و حذف بروکراسی‌های زائد، به راه‌حلی پایدار و انسانی رسید.