خلیج فارس:با وجود مطرح شدن سناریوهای مختلف درباره آینده قیمت بنزین، تاکنون زمان قطعی برای اجرای تصمیم جدید اعلام نشده؛ البته در نهایت اجرای آن هم به هر شکل مثل اجرای کالابرگ که اصلا بهانه حمایتی از اقشار مختلف جامعه داشت شاید وضعیت معیشت را سختتر از گذشته کند.
به گزارش«خلیج فارس»؛ در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی، تحریمها و فضای بحرانی مواجه است، هرگونه تغییر در سیاست سوختی میتواند پیامدهای گستردهای بر هزینه زندگی مردم داشته باشد؛ چراکه بنزین تنها یک کالای مصرفی برای خودروها نیست و افزایش هزینه سوخت میتواند بهسرعت خود را در قیمت حملونقل، کالاهای اساسی و خدمات نشان دهد.
بر اساس مصوبه جدید دولت که پاییز سال گذشته به دستگاههای اجرایی ابلاغ شد، از نیمه دوم آذرماه سال ۱۴۰۴، قیمت بنزین برای سوختگیری با کارت اضطراری جایگاه به ۵ هزار تومان رسید؛ رقمی که به عنوان «نرخ سوم» وارد نظام عرضه سوخت شد.
طبق این سیاست، نرخهای فعلی بنزین ــ ۱۵۰۰ تومان سهمیهای و ۳۰۰۰ تومان آزاد ــ بدون تغییر باقی ماندند، اما استفاده از آنها تنها از طریق کارت سوخت شخصی امکانپذیر است. دولت با تعیین نرخ سوم قصد داشت استفاده از کارتهای جایگاهی را به حداقل رسانده و دارندگان خودرو را به استفاده از کارت شخصی ملزم کند. در عمل، سوختگیری با کارت جایگاه به گزینهای پرهزینه بدل شد و این پیام را به مصرفکنندگان مخابره کرد که تنها مسیر دسترسی به نرخهای یارانهای، کارت شخصی است.
همچنین، سقف سهمیهها همچنان شامل ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۷۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی در هر ماه است. حال اگر تصمیم جدید دولت درباره افزایش نرخ سوم بنزین اجرا شود، قیمت بنزین برای سوختگیری با کارت اضطراری جایگاه به ۱۰ هزار تومان خواهد رسید. طبق پیگیریها؛ دولت توانسته برای افزایش قیمت بنزین به ۱۰ هزار تومان، موافقت سران قوا را کسب کند و در صورت نهایی شدن این مصوبه، احتمالا این تصمیم از مردادماه اجرایی خواهد شد؛ البته که دولت همچنان در حال کار برای این اقدام است.
سناریوی بنزین ۱۰ هزار تومانی چیست؟
یکی از سناریوهای مطرح، ایجاد نرخ جدید برای مصرف مازاد بر سهمیه با قیمت حدود ۱۰ هزار تومان است. موافقان این طرح معتقدند فاصله زیاد قیمت داخلی با هزینه واقعی تولید و واردات، موجب افزایش مصرف و قاچاق سوخت شده اما منتقدان معتقدند مشکل اصلی بازار بنزین، پایین بودن نرخ سوم نیست.
از نگاه آنها، وقتی نرخ ۵هزار تومانی نتوانسته مصرف را کاهش دهد، افزایش آن به ۱۰هزار تومان نیز احتمالا نتیجه متفاوتی نخواهد داشت(مخصوصا در بلندمدت چرا که معمولا مصرفکننده خود را با شرایط تطبیق میدهد). آنها میگویند تا زمانی که خودروهای پرمصرف تولید میشوند، حملونقل عمومی توسعه نمییابد، قاچاق سوخت کنترل نمیشود و نظام توزیع اصلاح نمیشود، ابزار قیمت به تنهایی قادر به تغییر رفتار مصرفکنندگان نخواهد بود. به اعتقاد منتقدان، این سیاست به افزایش هزینه حملونقل، رشد انتظارات تورمی و افزایش قیمت کالاها منجر خواهد شد.
تجربه آبان ۹۸؛ هشدار برای تصمیمگیران
افزایش ناگهانی قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸ و پیامدهای اجتماعی آن، همچنان یکی از مهمترین تجربههای سیاستگذاری سوخت در ایران محسوب میشود. کارشناسان معتقدند حتی اگر اصلاح قیمت یا تغییر نظام سهمیهبندی ضروری باشد، زمان اجرا، نحوه اطلاعرسانی و حمایت از اقشار آسیبپذیر اهمیت زیادی دارد. با وجود مطرح شدن سناریوهای مختلف درباره آینده قیمت بنزین، تاکنون زمان قطعی برای اجرای تصمیم جدید اعلام نشده؛ البته در نهایت اجرای آن هم به هر شکل مثل اجرای کالابرگ که اصلا بهانه حمایتی از اقشار مختلف جامعه داشت شاید وضعیت معیشت را سختتر از گذشته کند.