سوریه

خلیج فارس:هیأتی بلندپایه از مقامات اوکراینی پس از ورود به دمشق با سرکرده شورشیان سوریه دیدار کرد.

منابع محلی سوریه، ظهر امروز (دوشنبه)، خبر دادند «آندره سیبیها» وزیر خارجه اوکراین در صدر هیأتی بلندپایه وارد دمشق شده و با «ابو محمد الجولانی» دیدار کرده است.

منابع سوری و اوکراینی تا لحظه انتشار این گزارش اشاره‌ای به موضوع این دیدار نکرده‌اند.

خلیج فارس:سقوط بشار اسد و نظام سیاسی سوریه صرف نظر از اینکه بسیار ناگهانی و غیر قابل پیش بینی بود، از جهات گوناگون مورد توجه قرارگرفت و کشورهای متعدد برای تامین منافع خود به تکاپو افتادند.

به گزارش«خلیج فارس»؛مهرداد پشنگ‌پور (کارشناس حقوق بین‌الملل) در خبرآنلاین نوشت: سقوط بشار اسد و نظام سیاسی سوریه صرف نظر از اینکه بسیار ناگهانی و غیر قابل پیش بینی بود، از جهات گوناگون مورد توجه قرارگرفت و کشورهای متعدد برای تامین منافع خود به تکاپو افتادند.

وضعیت جمهوری اسلامی ایران به دلیل حضور چندین ساله در سوریه و ‌حمایت از دولت آن کشور و پیوند این حضور با محور مقاومت ویژگی خاص خود را دارد. صرف مبالغ قابل توجه و هنگفت در سوریه و اینکه آیا فایده ای هم داشته یا خیر؟ از جمله مواردی هست که سوالات بسیاری در ذهن عموم مردم ایجاد کرده‌است. اینکه آنچه انجام‌ شده متفاوت است از اینکه آیا امکان مطالبه و بازپرداخت از حاکمان مستقر در سوریه وجود دارد؟ طبیعی است سودمندی این هزینه کردها امری است در قلمرو سیاست‌های کلان حاکمیت و نیازمند مجال مفصل جداگانه‌ای هست بنابراین کار ویژه این تقریر بنا دارد به این پاسخ دهد آیا دولت جایگزین در سوریه برابر دولت و نظام سیاسی ایران متعهد به باز پرداخت دیون هست یا خیر؟

جانشینی کشورها در حقوق بین الملل

بعد از تحقق جانشینی، قواعد حقوق بین‌الملل عرفی تعلق اموال دولت سابق به دولت جانشین را پذیرفته اند هر چند مفهوم اموال مورد مناقشه است. قوانین داخلی کشور سابق و نیز کنواسیون ۱۹۸۳ وین در مورد جانشینی کشورها در اموال و بایگانی و دیون از جمله منابعی است که به تشخیص و تعیین اموال محل رجوع و مراجعه هستند همین طور کنواسیون ۱۹۷۸ در مورد جانشینی کشور در معاهدات.

دیون کشورها را به‌طور کلی می‌توان دو نوع تقسیم بندی کرد؛ دیونی که خارج از اراده کشورها، آنها ملزم به پرداخت آن هستند مانند خسارات و غرامت‌های ناشی از تجاوز و حمله و دیگری دیونی که کشور سابق قرض کرده و متعهد شده است.

جانشینی کشورها در حقوق بین‌الملل بحث مفصل و واجد جنبه های مختلف و متعدد است از آن جمله مساله جانشینی گروه‌های شورشی یا انقلابی است. گروه‌های شورشی و انقلابی موضوع حقوق بین‌الملل هستند و به همین اعتبار برخی حقوقدان‌ها آنها را از جمله تابعان حقوق بین الملل می‌دانند.

موضوعیت این گروه‌ها در حقوق بین الملل نیز معطوف به حق انقلاب که بعداً به عنوان حق تعیین سرنوشت شناخته شد، است. حق انقلاب نخستین مرتبه از سوی ژان ژاک روسو طرح شده و به موجب این نظریه مردم حق دارند تا علیه دیکتاتورها مقاومت کنند. روسو در این نظر با جان لاک که عقیده داشت وقتی حقوق طبیعی مردم به وسیله دولت نادیده گرفته می‌شود مردم حق دارند مقابل دولت به مقابله برخیرند زیرا دولت ناقض این حقوق در واقع وارد جنگ با مردم خود شده است. رویه سازمان‌های بین‌المللی و در راس آن سازمان ملل متحد، شورای امنیت و دیوان بین المللی دادگستری نیز تاییدکننده حق انقلاب یا همان تعیین سرنوشت توسط مردم هست و حتی در برخی از قوانین اساسی یا بیانیه‌های استقلال به رسمیت شناخته شد. اعلامیه ویرجینیا و اعلامیه استقلال آمریکا از جمله این موارد هستند که با اشاره به وظیفه و تعهد دولت برای تامین رفاه و سعادت و امنیت برای مردم این حق را به مردم می‌دهد که در صورتی که دولت از انجام این وظیفه استنکاف کرد می‌توانند به اصلاح، تغییر و مقاومت در برابر دولت اقدام کنند. قضییه نامیبیا نیز از مصادیقی است که بیانگر رویکرد سازمان ملل متحد در رسمیت شناختن این حق هست. حق سرکوب نیز البته از حقوقی است که دولت‌ها در مقابل حق انقلاب از آن برخوردارند.

شناسایی وضعیت گروه های شورشی و انقلابی در حقوق بین الملل به شرحی که گفته آمد زمینه ساز طرح مسئولیت آنها است و این‌گونه نمی‌توان با توسل به تئوری ولادت مطهر آنها را از مسئولیت مبری دانست اگرچه مسئولیت آنها در برابر تعهدات دولت سابق مطلق نیست.

سقوط نظام سیاسی در سوریه که با حمایت مردم و انفعال ارتش و نیروهای نظامی و استقبال مردم از اضمحلال حکومت و نیروهای انقلابی و شورشی و سایر عوامل مرتبط با آن رخ داد، می‌تواند محتاطانه منجر به این استنتاج شود که حکومت خلف در سوریه دارای مشروعیت نسبی است و ملاقات‌های دیپلماتیک نیز تلویحا آن را مورد شناسایی دوفاکتو قرار داده است و این موضوع به‌طور فزاینده‌ای امکان مطالبه تعهدات از دولت جدید را فراهم می‌آورد زیرا شناسایی یک گروه شورشی که نمایندگی مشروع مردم را دارد صرف نظر از اینکه مبارزه علیه دولت سابق را توجیه می‌کند باعث پذیرش و مقبولیت بین‌المللی می‌شود و این پذیرش عامل موثری برای پایبندی به تعهدات بین‌المللی است.
حدود مسئولیت دولت جانشین

بعد از جانشینی مهم‌ترین مساله تعیین وضعیت حقوقی توافقات و معاهدات بین‌المللی، مسئولیت‌های بین المللی و دیون خارجی دولت سابق هست. در گذشته بنابر اصل «ولادت مطهر» هیچ یک از مسئولیت‌ها و تعهدات دولت سابق به دولت جایگزین منتقل نمی‌ شد و دولت جدید مانند طفل تازه متولد شده تنها مسئول اعمال و رفتار خود است. بدیهی است این رویه نه تنها خلاف انصاف بود بلکه موجب آشفتگی در نظم بین المللی بین کشورها هم می‌شد برای همین این نظریه تعدیل شد.
دیون خارجی

رویه های بین المللی متعددی برای پرداخت دیون وجود دارد اما قبل از آن باید ماهیت این دیون مشخص شود. اصل مشروعیت جهت معامله در حقوق داخلی کشورهای جهان پذیرفته شده و بر اساس آن هر معامله ای که فاقد مشروعیت جهت باشد، باطل است. به عنوان نمونه ادعای خسارت ناشی از عدم پرداخت که قرار بوده به خواهان برای قتل دیگری به او پرداخت شود فاقد وجاهت قانونی است. مشابه وضعیت موصوف در حقوق بین الملل هم وجود دارد به این گونه که دیون دولت سابق اگر صرف مبارزه با گروهی شده است که اکنون به عنوان دولت جانشین شناخته می‌شود دولت جدید می‌تواند از پذیرش آن امتناع یا تقاضای بخشش کند. این دیون در حقوق بین الملل تحت عنوان «دیون منفور» شناخته می‌شوند. دیون جنگی، دیون رژیم و انقیاد از جمله مصادیق دیون منفور هستند. دیونی که برای سرکوبی شورش ها، انقلاب ها و نهضت‌های آزادی‌بخش مردمی به وجود آمده را «انقیادی» می‌گویند. دیون جنگی چنانکه از نام آن مشخص است دیونی‌است که برای تامین هزینه‌های جنگی برعهده دولت سابق مستقر شده و «دیون رژیم» نیز بدهی‌هایی هست که دولت در راستای تامین منافع استبدادی خود از آن بهره گرفته بدون آنکه منافع مردم خود را لحاظ کرده باشد.
توافقات و معاهدات بین المللی

اصل «تداوم» در حقوق بین‌الملل تغییرات و اوضاع و احوال داخلی را بر تعاملات و روابط حقوقی بین‌المللی بی‌تاثیر می‌داند اگر چه مخالفین استدلال هایی مانند عدم تفاوت بین جدایی و انقلاب، حداقل از نظر شکلی به این معنا که نتیجه انقلاب و جدایی استقرار حکومت جدید هست و تفاوتی در کامیابی انقلاب بر یک سرزمین یا حتی بخشی از آن با ایجاد یک حکومت جدید ناشی از جدایی نیست را مطرح می‌کنند. در نتیجه چون اراده خاستگاه التزام هست جایگزینی می‌تواند به‌عنوان «تغییر بنیادین اوضاع و احوال» اراده ایجاد تعهد را زائل و این‌گونه دولت جدید برای تعهدات دولت سابق تکلیفی ندارد.

فارغ از بحث های مطول و دامنه دار فنی، مراجعه به معاهده ۱۹۷۸جانشینی دولت‌ها در معاهدات در این خصوص مرجع قابل اعتمادی است؛ «تغییر حکومت دلیل موجهی برای بی اعتباری معاهدات حکومت سابق نیست». معاهده های شخصی را این کنواسیون مستثنی کرده است.
مسئولیت بین المللی

«اصل دولت در حال گذار» در حقوق بین‌الملل ناظر بر بند یک از ماده ۱۰ کمیسیون حقوق بین الملل، دولت جدید برای نقض تمام تعهدات بین المللی خود در اثنا انقلاب دارای مسئولیت هست و این مسئولیت حتی به اعمال خلاف حکومت سابق هم تسری پیدا می‌کند.

توسعه حقوق بین الملل صرف نظر از تمام کاستی ها در این رابطه پیشرفت قابل توجهی داشته و تضمین این دستآورد اقدام به موقع و مناسب سایر تابعان حقوق بین‌الملل هست.
مطالبات جمهوری اسلامی از دولت جانشین در سوریه

حقیقت این هست که اطلاعات کامل و موثقی در مورد کمیت و کیفیت هزینه های جمهوری اسلامی ایران در سوریه در دسترس نیست. ماهیت هزینه های جمهوری اسلامی در حکومت سابق سوریه و مواجهه نظام سیاسی جایگزین در سوریه دو عامل موثر در جبران آن هزینه‌ها است.

زمان در روابط بین الملل عنصر تعیین کننده است. تاخیر و تعلل در ذات خود می تواند منافع را مضمحل کند یا درک و استفاده به هنگام از آن تامین کننده منافع باشد.

مرور زمان برای مطالبات در حقوق بین الملل الزاماً تابع قواعد حقوق داخلی نیست به این معنا که تعلل در استیفای حق موجب از بین رفتن آن باشد اما بدون شک می‌تواند به مانع اصلی در تحصیل نهایی خسارت باشد. تجربه دریافت خسارات جنگ تحمیلی از دولت عراق گواه صادقی بر این ادعا است!

بنابراین جمهوری اسلامی ایران برای تضمین امکان مطالبه خسارات مادی خود از حکومت جایگزین در سوریه باید اهتمام کافی و لازم داشته باشد و برای این منظور حداقل به جهت تمهید مقدمات استدلال کافی برای روز مبادای مطالبه، از برقراری ارتباط دیپلماتیک بدون ضرورت و الزام به شناسایی کامل، دریغ نکند.

موفقیت در مطالبه احتمالی جمهوری اسلامی از سوریه بدن شک به رعایت و در نظر گرفتن اوضاع و احوال و شرایط و مقتضیات بین المللی است نظیر:

نخست؛ زمان می‌تواند له یا علیه تابعان روابط بین الملل موثر باشد.

دوم: مساله مرور زمان در حقوق بین الملل رفع بر عدم اقدام مناسب هست. در نظام حقوق بین الملل عرفی، اقدام موثر، به موقع و سریع از جمله شرایط اقدام مناسب هست. اهمیت این شرط را می‌توان در قضیه خسارات جنگ تحمیلی ملاحظه کرد. علیرغم محکومیت دولت عراق یه تجاوز علیه سرزمین ایران عدم اقدام مناسب توسط جمهوری اسلامی ایران منجر به تضعیف منافع شد. قصوری که از زمان تدوین قطع نامه تا امروز قابل مشاهده هست. حقوق ایران بر مطالبه کماکان باقی است لیکن ملاحظات بین‌المللی و منطقه‌ای متاثر از تغییر شرایط اوضاع احوال عملا به یک مانع موثر برای وصول مطالبات از دولت عراق شده است در حالی‌که دولت کویت توانست تمام خسارات چند ده میلیاردی خود را با همکاری اعضا جامعه بین‌الملل و سازمان ملل دریافت کند.

سوم: ترسیم نقشه راه برای حضور موثر در سوریه ورای مساله «محور مقاومت» باید از جمله راهبردهای کلان و اساسی جمهوری اسلامی باشد زیرا این موضع هم به امکان بازپرداخت هزینه های جمهوری اسلامی ایران در سوریه کمک می‌کند و هم شاید موجب تقویت ملاحظه های مبتنی بر رعایت نزاکت بین المللی شود که حکومت جدید سوریه به شدت به آن نیازمند است، که در ذات خویش می‌تواند تمهید منافع مادی و معنوی ایران و جمهوری اسلامی را برآورده کند.

چهارم: ظرفیت های نهفته در قواعد حقوق بین الملل اگر همراه با روابط موثر دیپلماتیک باشد می‌تواند مانع هر بروز و تحمیل زیان باشد اگر قادر نباشد منافعی را ایجاد کند در نتیجه جمهوری اسلامی باید از درک و فهم این واقعیت غفلت نکرده و با اتخاذ یک برنامه راهبردی استراتژیک حداقل برای استرداد خسارات خود فارغ از ملاحظات ایدئولوژیک بستر مناسب را مهیا کند. نظام بین‌الملل الزاماً مبتنی بر اخلاق و بایسته‌های اخلاقی نیست!

پنجم: حضور پر رنگ کشورهای منطقه و فرا منطقه‌ای در اکنون سوریه ضرورت حضور جمهوری اسلامی در سوریه را برجسته می کند و تردید نیست این حضور باید در ارتباط با کشورهایی که در حال حاضر در سوریه از جمله بازیگران تاثیر گذار هستند، تقویت شود. چنین همگرایی می‌تواند در هر نوع اقدام حقوقی و دیپلماتیک احتمالی آتی موضع ایران و جمهوری اسلامی را تقویت و ‌حصول نتیجه را تضمین کند.

تصاویر کوچک و بزرگ بشار اسد رئیس جمهوری سوریه در همه جا دیده می شد – عکس: منابع اینترنتی

رئیس جمهوری سابق حافظ اسد و وقت (بشار اسد) در حد چیزی شبیه خدا بودند. انتقاد از رئیس جمهور اصلا قابل تصور نبود. این برای ما که در ایران انتقاد از دولت و مسوولان و شرایط اقتصادی و سیاسی و … در جمع های خصوصی و عمومی اتفاقی عادی و همیشگی است نه قابل تصور است و نه قابل تحمل. ایرانیانی که در دمشق ساکن بودند می گفتند اهالی سوریه حتی در ذهن و تصورات خود نمی توانند به این فکر کنند که از بشار اسد انتقاد کنند.

وقتی چند روزنامه چاپ دمشق را خریدم متوجه شدم در روزنامه ها هم خبری از انتقادات معمول از رئیس جمهوری و وزیران نیست. حتی صفحه دوم روزنامه هم سیاسی نبود بلکه اقتصادی بود. همه خبرها هم کپی پیست از خبرهای خبرگزاری دولت سوریه (سانا)‌ بود؛ بدون کمترین تغییری. به یاد دارم در یکی از روزنامه ها،‌ تیتر یک شبیه این بود: “تبریک گسترده سران کشورها به بشار اسد در سالگرد جنبش تصحیح”.

منظور از جنبش تصحیح،‌ کودتای سال 1970 میلادی (54 سال قبل) نظامیان حزب بعث برای به دست گرفتن قدرت در سوریه بود. متن خبر را خواندم.  متن خبر چیزی شبیه این بود که دهها نفر از سران و رهبران و پادشاهان کشورهای مختلف با ارسال پیام هایی به رئیس جمهوری بشار اسد ضمن تبریک بابت سالگرد جنبش تصحیح به دستاوردهای این جنبش اشاره کرده اند.

تقریبا می توان گفت خبرسازی بود چون اسم حتی یک کشور یا رئیس کشور یا یک فرد در متن خبر وجود نداشت.  به یاد دارم در آن روزها حتی خبرهای چند کشور دیگر که رابطه نزدیکی با سوریه داشتند را هم بررسی کردم؛ هیچ خبری از ارسال پیام برای بشار اسد نبود. به نظرم آمد کل خبر ، جعلی و ساختگی است.

بعد از چند روز من و همسرم هر دو به این نظر مشترک رسیدیم که اولا فضا به شدت بسته و سنگین است و ثانیا شرایط فعلی سوریه قابل ادامه و دوام نیست و یا منفجر می شود یا اتفاقات غیرعادی بروز می کند.

2. فرسودگی

در سفر به دمشق و سوریه، کهنگی و فرسودگی گسترده همه چیز، قابل مشاهده بود. از ساختمان ها به ویژگی ساختمان وزارتخانه ها تا تاسیسات شهری و تجهیزات تا مقامات و کارمندان دولت و نظامیان و پلیس و … . دمشق البته شهری تاریخی است و به دو بخش قدیم و جدید تقسیم می شود.

علاوه براین، باید به فرسودگی گفتمان و ایدوئولوژی حاکم بر حکومت بر سوریه هم اشاره  کرد. در سوریه حافظ و بشار اسد ، حزب بعث حزب حاکم بود. در اکثر جاها می شد پرچم و شعارهای حزب بعث را مشاهده کرد. شعارها و افکاری کهنه و فرسوده که بیش از آنکه مخاطب را به فکر فرو برد یا تحسین آمیز باشد باعث خنده و تعجب بود. شعار حزب بعث سوریه اینگونه بود: امت عربی واحد – دارای پیام جاوید – وحدت – آزادی – سوسیالیسم .

ساختمان حزب بعث سوریه شاخه دمشق قبل از سقوط حکومت بشار اسد / عکس : منابع اینترنتی

ایدئولوژی حزب بعث بر پایه برتری نژادی و زبانی قرار داشت و به همین دلیل نه تنها موجی از خودتحسینی و خودپرستی را در سوریه ایجاد کرده بود بلکه مجوزی برای تبعیض شدید و ظالمانه علیه دیگر بخش های تشکیل دهنده جامعه سوریه ساخته بود.

سوریه فرسوده بود و 13 سال اخیر بعد از آغاز بحران و جنگ داخلی، به مراتب فرسوده تر شد. با این نگاه حکومت بشار اسد ، سرنگون نشد بلکه تمام شد، چون بیشتر از این نمی توانست دوام بیاورد.

3. شبیحه

با ورود به فرودگاه دمشق، آنچه برای من جلب توجه کرد علاوه بر فرودگاه کوچک و قدیمی،‌ افراد لباس شخصی با تفنگ جنگی در باند و محوطه باز فرودگاه بود.
بعدا متوجه شدم بخشی از نیروهای امنیتی از جمله شاخه نظامی حزب بعث و به قول خودشان نیروهای امنیتی مردمی هستند. جوانان کم سن و سال با تی شرت رنگی و شلوار جین و کفش کتانی و اسلحه به دوش در کنار پلیس و نظامیان یونیفورم پوش بودند. بعدا در قدم زدن در مناطق مرکزی دمشق هم چند باری این افراد را دیدم، از جمله در نزدیکی ساختمان حزب بعث و البته ساختمانی که متوجه شدم متعلق به سازمان های امنیتی است.

وقتی اعتراضات در سوریه شروع شد بخش مهمی از برخورد با معترضان توسط همین نیروها انجام شد که به “شبیحه” مشهور شدند. یکی از اولین تصاویر هم که با موبایل تصویربرداری شده بود نشان می داد نیروهای شبیحه در دمشق تعدادی از معترضان را بازداشت و با خشونت شدید کتک می زنند و در صندوق عقب خودرو به زور جا می دهند. آنچنان برخوردها شدید، خشن و بی قاعده بود که خشم زیادی را در افکار عمومی ایجاد کرد و سطح نارضایتی را بالا برد.

در بررسی های بعدی متوجه شدم پایه و اساس شبیحه براساس شدت و برخورد و خشونت حداکثری و بدون حد است تا هم ضربه حداکثری وارد کنند، هم درس عبرتی برای دیگران بسازند و هم تصویر خوفناکی از خود نمایش دهند. غافل از اینکه همین رفتار در نهایت به ضرر حکومت بشار اسد شد چرا که دامنه رفتارهای بی قاعده را به شدت افزایش داد و نارضایتی عمیق چند برابر شد.

۴. عکس ها و مجسمه های حافظ و بشار اسد

یکی از چیزهایی که توجه هر مسافر خارجی به سوریه را به خود جلب می کرد تعداد زیاد عکس های حافظ و بشار اسد (دو رئیس جمهوری پیشین سوریه که پدر و پسر بودند) تقریبا در همه جا بود. هر جایی که چشم کار می کرد حتما عکس هایی از حافظ و بشار اسد در کنار دو پرچم سوریه و حزب بعث هم دیده می شد. پرچم حزب بعث شبیه پرچم فلسطین است و این دو قابل تفکیک از هم نیستند.

تقریبا در نمای بیرونی همه ساختمان های اداری این تصاویر وجود داشت. این به جز مجسمه های کوچک و بزرگ از حافظ اسد رئیس جمهوری اسبق سوریه بود که اینجا و آنجا و تقریبا همه جا دیده می شد. همه جا اسم او حک شده بود و چون پیامبری اسطوره‌ای ،‌ کم مانده بود مورد عبادت هم قرار بگیرد.

مجسمه حافظ اسد رئیس جمهوری پیشین سوریه در همه شهرهای این کشور دیده می شد / عکس : منابع اینترنتی

در یک مورد به یاد دارم تابلوی بزرگ فلزی بر دیوار نصب شده بود. مجسمه ای بزرگ از حافظ اسد رئیس جمهوری سوریه که نقشه جهان عرب زیر پای او قرار داشت و وی را به عنوان رهبر جهان عرب به تصویر می کشید.

هنگام عکاسی از این تصویر البته چند نفری مسلح، نزدیک شدند و درباره اینکه از چه چیزی عکس می گیرم و چرا سوال و جواب کردند. مشخص شد ساختمان مربوط به یک سازمان امنیتی است و با جواب اینکه نمی دانستم و عذرخواهی و اینکه ایرانی هستیم ختم به خیر شد. سوال کنندگان از جنس همان افرادی بودند که قبلا در فرودگاه دیده بودم: نیروهای امنیتی مسلح با تی شرت رنگی و کتانی.

حتی به یاد دارم در یک نانوایی کوچک و معمولی در حومه دمشق هم که تابلوی کوچکی داشت و روی تابلو شماره نانوایی ثبت شده بود، باز دو عکس حافظ و بشار اسد در این تابلوی کوچک دیده می شد.  واقعا حال انسان از دیدن این همه عکس حافظ و بشار اسد و پرچم سوریه به هم می خورد.

عکس ها و مجسمه ها و تابلو اسم های حافظ اسد و بشار اسد آنچنان زیاد بودند که نام “سوریا الاسد” (سوریه اسد) سزاوار کشور بود. انگار سوریه از ابتدا با این دو اسد به وجود آمده بود و بدون این دو قابل تصور نبود.

بعدها که اعتراضات در سوریه شروع شد شماری از طرفداران متعصب اسد هم شعارهایی دادند که عمق تعصب را نشان داد. به این شعارها توجه کنید:‌ ” الله، سوریا و بشار و بس” ( الله ،‌ سوریه و فقط بشار اسد)‌ – “الاسد او نحرق البلد” ( اسد می ماند یا کشور را به آتش می کشیم) – “بشار للابد” ( بشار تا ابد) – “بشار او لا احد” ( یا بشار  یا هیچ کس) – گفته می شد بسیاری از شبیحه ها  این شعارها را روی دیوارها می نوشتند.

بعد از سقوط بشار اسد ، در شبکه های اجتماعی و در واکنش به شعار (الاسد او نحرق البلد – بشار اسد می ماند یا کشور را به آتش می کشیم) نوشته شد: سقط بشار و بقی البلد (بشار سرنگون شد و کشور باقی ماند).

۶. مقایسه لبنان و سوریه 

در سفر چند روزه به سوریه، فرصت سفر یک روزه ای هم به لبنان فراهم شد. صبح زود رفتیم و آخر شب برگشتیم. سوریه، تنها همسایه زمینی لبنان است که میان دو کشور رفت و آمد و مبادله کالا برقرار است.  مقایسه این دو کشور تفاوت ها را به خوبی مشخص می کند.البته لبنان از جنوب با اسرائیل هم مرز است اما مرز کاملا بسته و امنیتی است.

با ورود به لبنان، از فرسودگی به نو و جدید بودن عبور کردیم. خودروها نو شدند. آدم ها نو شدند. دیگر خبری از عکس های حافظ و بشار اسد نبود. فضای سنگین و بسته سوریه هم تمام شد. در آن زمان وضعیت اقتصادی شهروندان لبنانی هم به مراتب بهتر از سوریه بود. این را می شد از نوع خودروها ، لباس،‌ خدمتکاران و پرستاران کودک که به همراه خانواده ها بودند، رستوران ها، پیاده روها و ویترین فروشگاه ها می شد فهمید.

در سوریه واردات خودرو ممنوع بود. اکثر خودروها در سوریه قدیمی اما اکثر خودروها در لبنان نو و مدل بالا بودند. به جای عکس های حافظ و بشار اسد هم تابلوهای تبلیغاتی زیبا جای گرفته بودند.

اگر کسی به لبنان سفر کند اصلا متوجه نمی شود چه کسی در این کشور رئیس جمهوری یا نخست وزیر است. چون عکس رئیس جمهوری در هیچ خیابان و کوچه ای و در بالای تابلوی هیچ سازمان و وزارتخانه ای نیست.

با این حال، کافه های زیاد و شلوغ و بوی قهوه و مردم گرم و شنیدن صدای ترانه، اشتراک سوریه و لبنان بود.

۷. افراد مذهبی مسلمان

اسلام ، نیروی قدرتمند جامعه سوریه بود و هست. با وجود اینکه دولت بعثی سوریه، دولتی سکولار بود اما قدرت اسلام را به راحتی می شد در جامعه دید. این چند مورد در ذهن من مانده اند.

گرچه اکثریت زنان بدون حجاب بودند اما نسبت حجاب میان دختران و زنان جوان زیاد بود. به ویژه وقتی از دمشق به سمت شهرهای دیگر سوریه مثل حلب سفر می کردیم. در ان زمان مثل سایر کشورهای اسلامی، در سوریه هم چیزی به نام شل حجابی یا کم حجابی وجود نداشت بلکه زنان به دو بخش بی حجاب و حجاب کامل تقسیم می شدند.

شیوه ای از حجاب در میان برخی زنان در سوریه قابل مشاهده بود که می توانست نشانه ای از اسلام جدی تر و شریعت شدیدتر باشد. زنان علاوه بر حجاب سر، دهان یا دهان و نوک بینی خود را هم می پوشاندند. این نوع پوشش صورت البته با نقاب یا پوشیه که در عربستان سعودی رواج دارد متفاوت است. این حجاب دهان را در کشور دیگری ندیده بودم.

به هنگام سفر به دمشق، به همراه همسرم،‌ چند بار سوار اتوبوس درون شهری یا مینی بوس شدیم تا هم از فضای جامعه بیشتر بدانیم و هم با هزینه کمی مکان های مختلف شهر را ببینیم. وقتی به همراه همسرم و در کنار هم در اتوبوس نشسته بودیم یک زن با  حجاب دهان، به همسرم تذکر داد که حجابش را کامل کند. منظورش این بود بخش هایی از مو در حالی که حجاب همسرم معمولی بود. یعنی شالی به سر داشت و بخشی از موی جلوی سر بیرون بود. البته در آن زمان فقط مسافران و گردشگران ایرانی چنین حجابی داشتند.

مساجد به وقت اذان پر می شدند، چه مسجد بزرگ و تاریخی اموی در بخش قدیم شهر باشد و چه مساجد کوچک.

بارها می شد صدای بلند پخش قرآن را در رستوران یا تاکسی شنید. جامعه اسلامی نمود داشت. بدون هیچ فشار یا دستور از بالا.

این در حالی است که مهمترین گروه مخالف و برانداز در سوریه آن زمان، گروه اسلامگرای اخوان المسلمین سوریه بود. به همین دلیل دولت بعثی بشار اسد به گروه های اسلامگرا مظنون بود و رابطه خوبی با آنها نداشت.

مهمترین اقدام مسلحانه برای براندازی دولت بعثی سوریه تا قبل از سال 2011 مربوط به حادثه شهر حماه در سال  1982 میلادی است. اعضای اخوان المسلمین در حرکت مسلحانه‌ کنترل این شهر را به دست گرفتند و در مقابل، ارتش هم شهر را محاصره و دست به کشتار بزرگی زد و داستان به پایان رسید. در نتیجه اخوان المسلمین به دشمن شماره یک دولت بعثی سوریه تبدیل شد.

اکثر ایرانی ها فکر می کردند چون رابطه جمهوری اسلامی و دولت سوریه خیلی خوب است و مرقد حضرت زینب هم در دمشق است پس با دولت مذهبی و جامعه ای شبیه ایران مواجه هستیم. به یاد دارم راهنمای تور بعد از ورود به دمشق خطاب به حاضران در اتوبوس برای اینکه بتواند به خوبی انتقال مطلب کند گفت شرایط سوریه مثل زمان شاه ایران است. منظورش البته اشاره به حجاب زنان بود، اینکه حجاب آزاد است.

حرم حضرت زینب در حومه دمشق برای خود، جامعه مستقلی شکل داده بود از افراد شیعه مذهبی. به دلیل حوادث عراق بعد از سقوط صدام ، شمار زیادی از عراقی های شیعه هم به سوریه کوچ کرده بودند و به دلایل مختلف از جمله همسویی ساکنان و هزینه پایین در منطقه “سیده زینب” ساکن شده بودند. در منطقه سیده زینب لهجه و چهره های عراقی بسیار دیده می شد. حتی غذاهای عراقی هم در این منطقه بسیار دیده می شد از جمله کباب ماهی پر شده از سبزیجات بر روی آتش ذغال.  با این حال به هیچ عنوان، منطقه سیده زینب،‌ معرف جامعه سوریه نبود.

در آن سال تورها و کاروان های سفر زیارتی از ایران به سوریه با پدیده جالبی روبه رو شده بودند. به دلیل افتتاح دفتر نمایندگی کبک در سفارت کانادا در دمشق ( که فکر می کنم در دیگر کشورهای منطقه وجود نداشت) بخشی از مسافران کاروان ها یا تورهای سوریه، نه افراد مذهبی بودند و نه هدف اصلی آنها زیارت بود بلکه آنان برای مراجعه به سفارت کانادا (بخش کبک) آمده بودند تا مهاجرت شان سریع تر انجام شود، اما چون هزینه کاروان های زیارتی خیلی مناسب بود این افراد هم ترجیح می دادند به وسیله کاروان های زیارتی به دمشق سفر کنند.

در دمشق هم میزبان ایرانی مثل مکه و مدینه، هتل هایی را به طور کامل رزرو کرده بود تا فضای معنوی و زیارتی در آنها حفظ شود. همه جای هتل هم نوشته های معنوی و شعارهای مذهبی و زیارتی نصب شده بود. کل هتل دربست در اختیار کاروان های زیارتی ایرانی بود و علاوه بر صبحانه دو وعده غذا شام وناهار هم سرو می شد. فکر کنید در چنین فضایی، نصف کاروان و مسافران ایرانی، با فضای مذهبی و حجاب کامل و لباس رسمی بودند و نصف دیگر با فضای مهاجرت به کانادا،‌ زنان بدون حجاب یا کم حجاب و البته لباس اسپرت.

۸. زندان

زندان های سوریه به سختی و سختگیری شدید معروف بودند. تا جایی که یکی از کارکنان سفارت ایران در سوریه تعریف می کرد اولویت اول آنها انتقال سریع زندانیان ایرانی از زندان های سوریه به کشور است. ایران و سوریه معاهده انتقال زندانیان دارند. در نتیجه زندانیان ایرانی در زندان های سوریه می توانند بعد از طی دوره ای از زندان، ادامه حبس را در کشور خود بگذرانند. این کارمند سفارت ایران می گفت زندان در سوریه به معنای وقت کلمه، مجازات است و آنچنان سختگیری و فشار بر زندانیان اعمال می شود که رها کردن آنها از زندان های سوریه و سپردنشان به زندان های ایرانی، اولویت است.

در آن سال ها ، برخی ایرانیان از مسیر زمینی به سوریه مواد مخدر قاچاق می کردند و به همین دلیل دستگیر می شدند و به زندان می افتادند.

بعد از آغاز اعتراضات و بحران و جنگ داخلی  سوریه در سال 2011 شدت برخوردها در زندان های سوریه در بدنامی و شکل گیری تصویر منفی از حکومت بشار اسد نقش مهمی داشت. به ویژه وقتی بارها شکنجه ها افشا شد. در زمان بحران سوریه این روایت منتشر شد که مسوولان زندان ها به مادرانی که به دنبال فرزندان خود آمده بودند می گفتند: فرزند خود را فراموش کنید ؛‌ فکر کنید فرزندی به دنیا نیاورده اید.
بعد از سقوط اسد هم مشخص شد آنچه درباره شکنجه و کشتار در زندان های سوریه اسد گفته می شد صحت داشت.

9. امنیت

در آن زمان، امنیت دمشق و سوریه زبانزد بود. یکی از ایرانیان مقیم دمشق می گفت که دختر کم سنش حتی نصف شب هم برای خرید به فروشگاه محل می رود زیرا از امنیت کاملا مطمئن است. اثری از دزدی و سرقت و جرایم مشابه نبود. درب اصلی بسیاری از مجتمع های مسکونی کاملا باز بود. با این حال این امنیت به شدت زیاد، طبیعی نبود و بخش زیادی از آن محصول ترس بود؛ ترس از بازخواست و پیگیری پلیس .

10. تمرکز بر دولت و غفلت از ملت

یکی از کارکنان سفارت ایران در دمشق به نکته مهمی اشاره داشت و هر چه گذشت به اهمیت این موضوع بیش از پیش پی بردم. او گفت آنچنان روابط دولت های ایران و سوریه قوی است و آنچنان دولت ایران بر رابطه با دولت سوریه متمرکز است که باعث شد دولت ایران از جامعه و مردم سوریه غفلت کند چرا که نیازی به شناخت جامعه و مردم سوریه نداشت.

سفارت ایران در دمشق بعد از سقوط بشار اسد – عکس : منابع اینترنتی

11. رشوه

در جای جای سوریه رشوه و رشوه خواری برجسته بود. پرداخت و دریافت رشوه بخشی از سبک زندگی در سوریه بود. در فرودگاه یک بار با درخواست شفاف و صریح یکی از کارکنان برای پرداخت رشوه روبه رو شدم. تقریبا همه ایرانیان مقیم از پرداخت رشوه خاطره داشتند.

مردم ترجیح می دادند هنگامی که پلیس راهنمایی رانندگی به خودروی آنها گیر می دهد با پرداخت چند اسکناس، مسئله را حل کنند. این موضوع برای کارگران ایرانی که شمار زیادی از آنها در سوریه مشغول کارهای ساده بودند یک امکان بود چون هر چقدر هم که بیش از مهلت قانونی در این کشور باقی مانده بودند، با گذاشتن چند اسکناس لای گذرنامه و تقدیم به مامور پلیس سوریه، مشکل حل می شد.

12. قیمت دلار در سوریه

وقتی در آبان 1389 به سوریه سفر کردم قیمت دلار در ایران حدود 1100 تومان بود. در سوریه هم هر دلار آمریکا زیر 50 لیره بود. تا قبل از سقوط بشار اسد در سوریه قیمت دلار به حدود 22 هزار لیره رسید. این عدد یک هفته بعد از سقوط بشار اسد البته به 12 هزار لیره سوریه کاهش یافت.
13 سال بحران و جنگ داخلی، اقتصاد سوریه را به ویرانه تبدیل کرد تا جایی که حقوق کارمندان دولت به حدود 20 دلار در ماه رسید. مبلغی که به هیچ عنوان کفاف هزینه های زندگی یک خانواده معمولی را در سوریه نمی دهد.

13. نان و بنزین سهمیه بندی

در آن سال ها وضعیت اقتصادی سوریه عالی نبود اما خوب بود و اکثریت مردم تقریبا راضی بودند. وضعیت اقتصادی سوریه رونق داشت و گردشگران غربی زیادی به این کشور می آمدند. اما در سال های اخیر با شروع بحران و جنگ داخلی، گام به گام، اقتصاد سوریه به سمت نابودی نزدیک و نزدیک تر شد. 13 سال قبل برق در همه ساعت های شبانه روز وصل بود و بنزین و سایر کالاهای اساسی با قیمت های مناسب در دسترس بود. اما هم اکنون در دمشق تنها چند ساعت در روز برق وصل می شود و بنزین و حتی نان هم سهمیه بندی شده اند.

سفرنامه سوریه به پایان رسید اما همچنان مزه زیتون سوری، غذای متنوع و خوشمزه سوریه، رفتار خوب و گرم مردم،‌ لهجه زیبای شامی به یادم مانده است. مهمترین ویژگی مردم سوریه را می توان در یک جمله این گونه توصیف کرد: مردمی اهل لذت بردن از زندگی.

خلیج فارس:رسانه لبنانی المُدُن در خبری اختصاصی به نقل از منبعی نزدیک به گروه حاکم بر سوریه نوشت که دولت جدید سوریه در حال تهیه متنی برای ارائه به دادگاه‌های بین المللی و مطالبه غرامت ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ملت و دولت سوریه است. این منبع آگاه درباره دلیل این غرامت هم این گونه ادعا کرد: «این مبلغ غرامت بابت ضرری است که سیاست‌های جنایتکارانه ایران و حمایت نظامی ایران به همراه شبه نظامیانش از نظام بشار اسد، به مردم سوریه و زیرساخت‌های سوریه وارد کرد.»

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از فرارو، اظهارات ضدایرانی از سوی نیرو‌های حاکم بر سوریه از چند پیش اوج گرفته و شکایت از ایران آخرینِ آنها نیست. اسعد حسن الشیبانی، وزیر خارجه دولت انتقالی سوریه اخیرا در توئیتر نوشت: «ایران باید به اراده ملت سوریه و حاکمیت و امنیت کشور، احترام بگذارد. به ایران درباره ایجاد بی ثباتی و هرج و مرج در سوریه هشدار می‌دهیم. مسوولیت نتایج اظهارات اخیر ایران را برعهده این کشور می‌دانیم.»

ریشه غرامت چیست؟

با توجه به آنچه المدن لبنان نوشت، احتمالاً این ادعا به وقایع مربوط به جنگ داخلی سوریه است که پس از وقوع اعتراضات بهار عربی و ظهور بحران تروریسم رخ داد. اعداد مختلفی درباره میزان خسارت‌های این جنگ طی سال‌های گذشته اعلام شده است که از عدد ۱۰۷ (فیصل مقداد وزیر خارجه سابق سوریه در مهر ۱۴۰۱) تا ۱ تریلیون و ۲۰۰ میلیارد دلار (ادعای دو موسسه اروپایی که سال ۱۳۹۹ از سوی خبرگزاری آناتولی ترکیه مطرح شد) را در بر می‌گیرد. رجب طیب اردوغان در آخرین اظهارنظر خود، خسارت‌های دوران اسد را ۵۰۰ میلیارد دلار اعلام کرد.

با توجه به این اعداد، ادعای این منبع آگاه اگر مبتنی بر واقعیت باشد، جریان حاکم بر سوریه تمام یا بخشی از این خسارت را از ایران طلب می‌کند. هرچند هنوز مشخص نیست این ادعا تا چه حد به واقعیت نزدیک است.
طلب ایران از سوریه

پس از سقوط حکومت اسد، ارقام مختلفی در ایران راجع به طلب تهران از دمشق مطرح شد که تا ۵۰ میلیارد دلار می‌رسید. اما در نهایت، موضع رسمی ایران درباره این رقم و اصل مطالبات توسط اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام شد. بقائی در نشست سخنگویی ۲۷ آذر در پاسخ به یکی از خبرنگاران اظهار داشت:

«این اعداد و ارقامی که مطرح می‌شود اغراق‌آمیز است. معاهدات و یادداشت تفاهم‌هایی که بین دو کشور منعقد می‌شود، توافقاتی است که بین دولت‌ها و کشور‌ها صورت می‌گیرد، نه بین گروه‌ها یا افراد. تمامی تعهدات و حقوق ناشی از این معاهدات، همچنان به قوت خود باقی است و ناپدید نمی‌شود. هر نظام جدیدی که در سوریه بر سر کار بیاید، بر اساس اصل جانشینی دولت‌ها، این حقوق منتقل خواهد شد و این موضوع در دست‌نوشته‌های ما موجود است.»

رسانه کردی روداو دیروز مصاحبه‌ای از محمد غازی الجلالی، آخرین نخست‌وزیر حکومت اسد منتشر کرد که کم‌تر در ایران مورد توجه قرار گرفت. الجلالی در این مصاحبه گفت که حقوق او به عنوان نخست‌وزیر ۲ میلیون، حقوق وزرا ۱ میلیون لیره سوریه بوده است. یعنی نخست‌وزیر ۱۴۰ و وزرا ۷۰ دلار حقوق می‌گرفتند. حقوق کارمندان ۲۰ و حقوق سربازان ۱۷ دلار بوده است. به غیر از این صحبت‌ها که وضعیت اقتصادی بغرنج سوریه را نشان می‌دهد، او درباره کمک‌های ایران نیز صحبت کرد.

جلالی درباره ایران گفت: «هر ماه دو میلیون بشکه نفت به ما می‌دادند و ما نیمی از آن را می‌خریدیم. عراق به دلیل فشار‌های آمریکا نتوانست به ما کمک کند. از زمان شروع انقلاب، ایران هر سال سه میلیارد دلار به سوریه می‌داد و در حال حاضر ۳۰ میلیارد دلار بدهی دارد.»

خلیج فارس:آخرین نخست وزیر دولت بشار اسد فاش کرد ایران طلب 30 میلیارد دلاری از سوریه دارد.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از عصرایران، محمد جلالی آخرین نخست وزیر دولت بشار اسد در مصاحبه با شبکه “روداو” (کردستان عراق) گفت: “ایران از زمان آغاز انقلاب، سالانه یک میلیارد دلار به سوریه می پرداخت و بدهی سوریه به ایران به 30 میلیارد دلار رسید”.

منظور او از انقلاب، آغاز اعتراضات ضددولت بشار اسد است که از سال 2011 اغاز شد.

وی درباره حمایت ایران از دولت بشار اسد هم گفت: ایران ماهانه دو میلیون بشکه نفت برای سوریه ارسال می کرد. یک میلیون هم خودمان می خریدیم. عراق به دلیل منع امریکا، نمی توانست به ما نفت صادر کند .

آخرین نخست وزیر دولت بشار اسد همچنین فاش کرد که حقوق ماهانه او به عنوان نخست وزیر ماهانه تنها معادل 140 دلار بود.

محمد جلالی اخرین نخست وزیر دولت بشار اسد
در مصاحبه ای در خانه معمولی اش که 150 متر مربع مساحت دارد او از فساد مالی در سوریه صحبت کرد و آن را وضعیت گسترده وبی سابقه دانست.

وی افزود: فقر و فساد دو دلیل سقوط حکومت سوریه بود و نه جنگ مستمر 13 ساله .
در صبح روز یکشنبه مردم سوریه با خبر فرار رئیس جمهوری شان بشار اسد به سوریه و سرنگونی حکومت او از خواب بیدار شدند کسی که 24 سال به حکمرانی پرداخت.

برخلاف بشار اسد و بسیاری از وزیران و مسوولان نظامی و امنیتی دولت بشار اسد که فرار کردند جلالی آخرین نخست وزیر دولت بشار اسد تصمیم گرفت در خانه بماند. او گفت: احساس ترس نمی کردم تا فرار کنم. در ساعت 5 صبح و قبل از رسیدن نیروهای هیات تحریرالشام به دمشق، 20 نظامی به عنوان محافظ من همه فرار کردند. من با اعضای خانواده ام تنها ماندم.

در ساعت 8 صبح روز یکشنبه (روز سقوط نظام بشار اسد) ، جولانی (احمد الشرع – رهبر هیات تحریرالشام) با من تماس گرفت و تاکید کرد در خانه بمان تو در امنیت هستی”. جلالی اضافه کرد: الشرع به من گفت باهم در تماس هستیم و تو در امان هستی. به او جواب دادم که من هستم و مثل بقیه کشورم را ترک نکردم”.

بعد از دو روز از سقوط بشار اسد و بنا به درخواست جولانی، او جایگاه نخست وزیری را به محمد بشیر نخست وزیر دولت انتقالی منتقل کرد.

محمد جلالی در خارج از دمشق به همراه همسر و فرزندانش در اپارتمان 150 متری در طبقه دوم یک ساختمان زندگی می کند. او به هنگام مصاحبه ، سیگار مارلبورو آبی رنگ می کشید که قیمت یک بسته آن 50 هزار لیره معادل حدود 4 دلار است. در طول مصاحبه 5 سیگار را آتش زد و کشید.

قبل از انتصاب به نخست وزیری ، رئیس دانشگاه سوریه و وزیر ارتباطات بود.
وی گفت نخست وزیر بودم با حقوق دو میلیون لیره (140 دلار) و وزیر هم حقوقش یک میلیون لیره ( 70دلار) بود. کارمند هم حقوقش 20 دلار و سرباز ارتش هم 17.5 دلار.

وی توضیح داد که او و اعضای خانواده شان مجبور شده بودند خارج از ساعت کاری، به کار دوم بپردازند تا بتوانند هزینه زندگی خود را تامین کنند. او گفت همسرم مهندس و در شرکت فنی کار می کند. من هم مشاوره های مهندسی ارائه می کردم درامد خانواده ما حدود 2 هزار دلار بود.
او سوال کرد چگونه از نظامی که حقوق 17.5 دلار می گیرد انتظار داری جانش را برای دفاع از وطن وحکومت بدهد؟

خلیج فارس:رسانه لبنانی المدن مدعی شد: حکومت جدید سوریه در حال تهیه متنی است که به دادگاه‌های بین‌المللی ارائه خواهد شد و شامل درخواست از ایران برای پرداخت ۳۰۰ میلیارد دلار به عنوان غرامت به مردم و دولت سوریه است.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از خبر آنلاین؛این رسانه به نقل از منبع نزدیک به حکومت جدید سوریه، وجود روابط دیپلماتیک بین تهران و دمشق را رد کرد.

خلیج فارس:سخنگوی کرملین شایعه‌ها درباره جدایی بشار اسد و همسرش پس از آنکه آنها به دنبال وقایع اخیر سوریه از قدرت برکنار شدند و به مسکو آمدند را نادرست خواند.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از همشهری آنلاین؛دیمیتری پسکوف روز دوشنبه در نشستی خبری افزود: اطلاعات مربوط به طلاق ادعایی بشار اسد رئیس جمهور سابق سوریه و مسدود شدن اموال وی با واقعیت مطابقت ندارد.

برخی رسانه‌های عربی، اظهارنظر پسکوف در این زمینه را خواستار شده بودند که وی تأکید کرد: این شایعه ها با واقعیت مطابقت ندارد.

همچنین به نوشته ریانووستی، سخنگوی کرملین روز دوشنبه همچنین گفت: گزارش های ادعایی درباره اینکه همسر اسد درخواست “اجازه ویژه برای خروج” از روسیه کرده است، صحت ندارد.

خلیج فارس:وزیر خارجه ترکیه امروز (یکشنبه) برای دیدار با مسئولان دولت موقت سوریه وارد دمشق شد و با جولانی دیدار کرد.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از ایسنا؛«هاکان فیدان» وزیر خارجه ترکیه به همراه هیئتی عالی‌رتبه برای دیدار با مسئولان دولت موقت سوریه وارد دمشق شد.

مخالفان مسلح سوریه اخیرا کنترل کامل دمشق و استان‌های دیگری را در دست گرفته و به حکومت چندین ساله «بشار اسد» پایان دادند. این گروه‌ها یک دولت انتقالی را برای اداره امور سوریه تشکیل داده‌اند.

هاکان فیدان امروز در دمشق با ابو محمد الجولانی، رهبر گروه تحریر الشام دیدار کرد.

خبرگزاری اسپوتنیک پیشتر گزارش داد که هیئت بلندپایه ترکیه با خودروهای حامل پرچم ترکیه از مرز سوریه و ترکیه عبور و به سمت دمشق پایتخت سوریه حرکت کرد.

خلیج فارس:دولت انتقالی مخالفان مسلح سوریه در تصمیمی «عایشه الدبس» را به‌عنوان مسئول دفتر امور زنان این کشور منصوب کرد.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از ایسنا، با این انتصاب، عایشه الدبس نخستین زنی است که در دولت جدید سوریه به رهبری گروه هیئت تحریر الشام، به یک مقام رسمی دست یافته است.

عایشه الدبس فعال حقوق بشر و جامعه مدنی است. او پیشتر در زمینه‌های بشردوستانه در ادلب سوریه و کمک به آوارگان سوری در ترکیه فعالیت کرده است.

این انتصاب در حالی صورت گرفته که نگرانی‌هایی نسبت به نادیده گرفته شدن نقش و حقوق زنان در دولت جدید سوریه وجود داشت.

عایشه الدبس پس از انتصاب در مصاحبه‌ای اعلام کرد دولت موقت سوریه فرصت‌هایی را برای حضور زنان در تمامی عرصه‌های اجتماعی، مطابق با توانمندی‌ها و شایستگی‌هایشان فراهم خواهد کرد.

وی گفت که زنان از تمامی اقشار و اقوام سوریه در کنفرانس ملی که قرار است چارچوب حکومت جدید را تعیین کند، نقش فعالی ایفا خواهند کرد. الدبس وجود دفتر امور زنان و ریاست یک زن بر این دفتر را پاسخی به تمامی سوالات درباره آینده زنان سوریه در دولت جدید دانست.

مخالفان مسلح سوری پیش از این نیز «اسعد حسن الشیبانی» و «مرهف ابو قصره» را به ترتیب به عنوان وزیر امور خارجه و وزیر دفاع در دولت انتقالی جدید سوریه تعیین کرده بودند.

در همین راستا، شبکه المیادین گزارش داد: همه اعضای دولت انتقالی سوریه از گروه «هیئت تحریر الشام» هستند و برخی از آنها با اسامی مستعار در دولت حضور دارند.

مخالفان مسلح سوری پس از پیشروی‌های خود که ابتدا از حلب آغاز شد و به حماة رسید، روز شنبه هفتم اکتبر از جنوب سوریه حرکت خود را به سمت دمشق آغاز کردند و صبح یکشنبه هشتم دسامبر وارد پایتخت سوریه شده و کنترل آن را به دست گرفته و به حکومت چندین ساله بشار اسد پایان دادند. پس از سقوط حکومت بشار اسد، محمد البشیر در اظهاراتی رسما از مکلف شدن به ریاست دولت انتقالی سوریه تا ماه مارس ۲۰۲۵ خبر داد.