خلیج فارس:مصرف مکمل منیزیم در سالهای اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته و به یکی از مکملهای پرطرفدار تبدیل شده است. در شبکههای اجتماعی برخی بلاگرهای حوزه ورزش و تغذیه و حتی بعضی پزشکان، آن را برای رفع بیخوابی، اضطراب و دردهای عضلانی توصیه میکنند.
به گزارش«خلیج فارس» به نقل از همشهریآنلاین؛ مصرف مکمل منیزیم در سالهای اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته و به یکی از مکملهای پرطرفدار تبدیل شده است. در شبکههای اجتماعی برخی بلاگرهای حوزه ورزش و تغذیه و حتی بعضی پزشکان، آن را برای رفع بیخوابی، اضطراب و دردهای عضلانی توصیه میکنند. با این حال، متخصصان تأکید دارند که منیزیم هم مانند سایر مکملها باید تنها در صورت نیاز واقعی و بر اساس تجویز پزشک مصرف شود و مصرف خودسرانه آن میتواند برای سلامت مضر باشد.
پرمصرفترین مکمل بین ایرانیها
دکتر ایرج خسرونیا متخصص بیماریهای داخلی و فوق تخصص بیماریهای گوارش درباره مصرف خودسرانه منیزیم میگوید: «منیزیم، یک ماده معدنی است که در تمام مواد غذایی روزمره ما وجود دارد؛ در حبوبات، غلات، سبزیجات، میوهها و تقریباً در بسیاری از مواد غذایی مصرفی ما. بنابراین در افرادی که رژیم غذایی مناسب دارند، معمولاً نیازی به مصرف مکمل منیزیم وجود ندارد. با این حال آمار نشان میدهد که این ماده جزو مکملهای پرمصرف در کشور است و اغلب بدون آگاهی کافی مصرف میشود. بدون اینکه افراد بدانند چه فایدهای دارد یا چه ضرری ممکن است به بدن برساند.»
به گفته خسرونیا، «بعضی افراد ممکن است کمبود منیزیم داشته باشند. مثلا در افرادی که دیابت نوع ۲ یا در افرادی که بیماریهای التهابی روده مثل کرون دارند، ممکن است جذب منیزیم مختل شود. همچنین در افرادی که عمل جراحی روده کوچک انجام دادهاند، جذب این ماده دچار مشکل میشود و در این شرایط ممکن است کمبود منیزیم ایجاد شود. همچنین افراد مسن که تغذیه خوبی ندارند، ممکن است دچار کمبود منیزیم باشند و البته تشخیص کمبود باید بعد از اندازهگیری سطح منیزیم در بدن انجام شود و اگر کمبود تأیید شد، پزشک مصرف آن را توصیه میکند. اما در افراد عادی که رژیم غذایی مناسب دارند، مصرف قرص یا مکمل منیزیم اصلا ضرورتی ندارد.»
نیاز به منیزیم در سنین مختلف، متفاوت است
این متخصص بیماریهای داخلی میگوید: «مصرف بیش از حد معمول منیزیم در کشور ما شایع است و خیلیها نمیدانند که مقدار نیاز به منیزیم در سنین مختلف متفاوت است. مثلا یک نوزاد (دختر و پسر) به ۳۰ میلیگرم منیزیم نیاز دارد. در سنین نوجوانی این مقدار بیشتر میشود. از حدود ۱۸ سالگی به بعد نیاز بدن حدود ۳۶۰ میلیگرم در مردان جوان و حدود ۳۱۰ میلیگرم در زنان است و در سنین بالاتر هم حدود ۳۱۰ میلیگرم برای زنان و مردان در نظر گرفته میشود. این ماده همان طور که گفتم، از طریق سبزیجات و میوهها و سایر مواد غذایی تأمین میشود و معمولاً نیازی به مصرف مکمل نیست. مگر در شرایط خاص.»
عوارض مصرف بیش از حد منیزیم
این پزشک در پاسخ به این سوال که آیا کمبود منیزیم نشانه و علامتی دارد، میگوید: «گرفتگی عضلات، دردهای عضلانی، درد مفاصل، سوزنسوزن شدن پاها و مشکلات مشابه از علائم شایع کمبود منیزیم هستند اما حتی در این موارد هم زیادهروی در مصرف آن میتواند مضر باشد.»
به گفته خسرونیا مصرف بیش از حد منیزیم میتواند عوارض مختلفی از جمله فشار خون بالا، اختلالات قلبی مثل آریتمی، مشکلات عضلانی، تغییرات خلقوخو و سایر مشکلات جسمی را ایجاد کند. در در افراد با مشکلات کلیوی هم مصرف خودسرانه آن میتواند مشکلساز شود. به همین دلیل توصیه میشود از مصرف بیرویه آن جلوگیری شود. اگر فردی واقعاً نیاز داشته باشد، پزشک باید بر اساس نتیجه آزمایش خون، مصرف آن را تجویز کند.
منیزیم که مسکّن نیست
این متخصص بیماریهای داخلی در پاسخ به این سوال که آیا افرادی که مرتب ورزش میکنند، بهخصوص ورزشهای مقاومتی که عضلات را درگیر و دردناک میکند – مجاز به مصرف خودسرانه منیزیم هستند، توضیح میدهد: «ورزش کردن بهتنهایی معمولاً باعث کمبود شدید منیزیم نمیشود. ممکن است بر اثر تعریق مقداری از آن دفع شود، اما رژیم غذایی ورزشکاران آن قدر کامل است که معمولاً نیاز بدن را جبران میکند و نیازی به مصرف بیشتر از حد معمول منیزیم وجود ندارد. ضمنا دردهای عضلانی یا کوفتگی بدن بعد از ورزش همیشه ناشی از کمبود منیزیم نیست و فقط زمانی میتوان چنین ارتباطی را مطرح کرد که کمبود آن با انجام چکاپ ثابت شده باشد.»
خسرونیا اضافه میکند: «منیزیم مسکّن نیست که با مصرف آن، انتظار بهبود دردهای عضلانی را داشته باشیم. وقتی سطح منیزیم خون ما طبیعی است، مصرف مکمل توجیهی ندارد. چون اضافه آن از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین تأکید میشود که مصرف منیزیم باید منطقی، محدود و بر اساس تشخیص پزشک باشد. نه بر اساس تبلیغات شبکههای اجتماعی یا توصیههای غیرعلمی.»
کپسول منیزیم بهتر است یا قرص جوشان؟
خسرونیا در پاسخ به این سوال که کدام یک از اشکال منیزیم؛ کپسول، شربت، قرص جوشان اثربخشی بهتری دارد، میگوید: «جذب منیزیم تا حدی به شکل دارویی و محل آزاد شدن آن در دستگاه گوارش بستگی دارد. به طور کلی، بسیاری از فرآوردههای منیزیم در بخشهای انتهایی روده باز و جذب میشوند. بعضی داروها هم در معده آزاد میشوند که اسید معده، بخشی از آن را تحت تأثیر قرار میدهد و درنتیجه جذب کامل آن کاهش پیدا میکند.»
این متخصص داخلی ادامه میدهد: «داروهایی که در بخش انتهایی روده باریک باز و آزاد میشوند، معمولاً جذب بهتری دارند و اثرگذاری آنها بیشتر است. مثل کپسولها. قرص جوشان هم بخش عمده و یک مقدار زیادش در معده از بین میرود و به پای کپسول نمی رسد. البته انتخاب نوع مناسب باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود.»
شاید مشکل از جای دیگر است
پزشکان هشدار میدهند که مکملها هرگز جایگزین تغذیه سالم و خواب کافی نیستند و هیچ قرصی نمیتواند کمخوابی، استرس یا تغذیه نادرست را جبران کند. بهعلاوه، خیلی وقتها احساس خستگی و بیحالی، دردهای عضلانی و … ممکن است ناشی از مشکلاتی مثل کمخونی، کمخوابی، اضطراب، افسردگی، کمکاری تیروئید، کمبود ویتامین B۱۲، بیماریهای مزمن یا حتی فشار کار زیاد باشد. و منیزیم قرار نیست جای تشخیص علت اصلی را بگیرد. بنابراین قبل از مصرف خودسرانه هر دارویی بهتر است با یک پزشک مشورت کنید.