اسفندی که بوی عید نمی دهد

اسفند امسال بوی جنگ می دهد، بوی اقتصادی که نمی چرخد، بازارهایی که خلوت مانده اند و شغل هایی که بعضی هنوز سر پا هستند و بعضی در میان ماندن و رفتن معلق مانده اند.

اسفند همیشه برای بازار ایران ماه نجات بود، ماهی که کاسبان به آن امید داشتند تا بدهی های عقب افتاده را صاف، چک ها را پاس کنند و با دست پر به سال جدید برسند، اما اسفند امسال نه بوی عید می دهد، نه بوی خرید.

در اقتصاد خرد ایران، یک قانون نانوشته وجود دارد: حتی اگر کل سال رکود باشد اسفند می تواند بازار را نجات دهد. فروش شب عید معمولا آن قدر پر رونق است که کاسبان بتوانند بدهی ها را صاف کنند و نفس تازه ای برای سال بعد بگیرند.

امید در بازارها از دی ماه لرزید

اما امسال این قاعده از همان دی ماه به هم خورد. اعتراضات و محدودیت های اینترنتی نخستین ضربه را به کسب و کارها زد. بسیاری از شغل هایی که به شبکه های اجتماعی و اینترنت وابسته بودند، ناگهان مشتریان خود را از دست دادند.

در حالی که بازار هنوز در تلاش بود از این شوک خارج شود، از ۹ اسفند فضای کشور وارد شرایط جنگی شد؛ وضعیتی که عملاً آخرین امید بازار شب عید را هم از بین برد.

خیابان ها خلوت تر شدند. خریدهای نوروزی متوقف شد و بسیاری از مغازه ها حتى ويترين عيد هم نچیدند.

چک‌هایی که موعدشان رسیده

بخش بزرگی از اقتصاد خرد ایران با چک می‌چرخد. مغازه‌دار کالا را با چک چند ماهه می‌خرد و امیدوار است در اسفند با فروش شب عید آن را پاس کند.اما وقتی فروش اتفاق نیفتد، زنجیره‌ای از بدهی شکل می‌گیرد.

اقتصاددانان می‌گویند رکود ناگهانی در بازار می‌تواند موجی از چک‌های برگشتی ایجاد کند؛ موجی که اگر ادامه پیدا کند، بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک را تا مرز ورشکستگی می‌برد.

در میان این رکود، برخی مشاغل هنوز فعال‌اند. سوپرمارکت‌ها، داروخانه‌ها، فروشگاه‌های مواد غذایی و خدمات درمانی همچنان مشتری دارند، چرا که به نیازهای روزمره مردم مرتبط هستند.

با این حال حتی در این بخش‌ها هم نشانه‌هایی از فشار اقتصادی دیده می‌شود؛ افزایش هزینه‌ها، کاهش قدرت خرید مردم و نوسان قیمت‌ها.

اسفندی که بوی عید نمی دهد

اقتصاد ایران در اسفند امسال نه در رونق است و نه در رکود کامل؛ بلکه در وضعیتی از انتظار و بی‌تصمیمی قرار گرفته است. مردم خریدهای بزرگ را به تعویق انداخته‌اند، کسب‌وکارها سرمایه‌گذاری جدید انجام نمی‌دهند و بازارها با احتیاط کار می‌کنند. در چنین فضایی حتی شغل‌هایی که هنوز فعال‌اند، با نگرانی به آینده نگاه می‌کنند.

برای بسیاری از کاسبان، اسفند مهم‌ترین ماه سال بود؛ ماهی که قرار بود بدهی‌ها را صاف کند، چک‌ها را پاس کند و سرمایه‌ای برای سال بعد فراهم کند.اما اسفند امسال از دست رفت. نه بازار شب عید شکل گرفت، نه خریدهای نوروزی رونق گرفت و نه حتی حال و هوای عید در شهر دیده می‌شود.