روایتگری صادقانه؛ مسئولیتی فراتر از شغل

غلامحسین کروبی | کنشگر اجتماعی و فرهنگی

روز ۱۷ مرداد، روز خبرنگار، تنها یک مناسبت تقویمی نیست؛ یادآور رسالتی است که بر دوش انسان‌هایی نهاده شده که حقیقت را نه در قالب واژه، بلکه در قالب مسئولیت اجتماعی معنا می‌کنند. خبرنگاری، پیش از آنکه حرفه‌ای مبتنی بر تولید محتوا باشد، یک تعهد اخلاقی است؛ تعهدی برای روایتگری صادقانه، شجاعانه و به دور از مماشات. خبرنگار واقعی کسی است که در مسیر بازتاب حقیقت، نه مجیز می‌گوید، نه لاپوشانی می‌کند و نه بر واقعیت‌ها سرپوش می‌نهد؛ او تنها و تنها به مردم و آینده جامعه وفادار است.

در جهانی که سرعت انتشار اخبار با سرعت وقوع رویدادها برابری می‌کند، خبرنگار باید گوشی شنوا برای مردم باشد؛ شنونده‌ای صبور، همدل و تاب‌آور که در میان هیاهوی بحران‌ها، صدای خاموش‌شدگان را به رسانه‌ها می‌رساند. خبرنگار در صحنه حادثه، در دل بلایای طبیعی، در میان آوار جنگ، در فضای پرتنش سیاسی و در میدان اقتصاد، نه تماشاگر که کنشگر آگاه است. او با پذیرش خطر، با فداکاری و با شجاعت، در صحنه می‌ماند تا جامعه از حق دانستن محروم نشود.

این همان رسالتی است که خبرنگاران حوزه‌های جنگ، حوادث، قضایی، اقتصادی، محیط‌زیست و سیاسی هر روز با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ هر حوزه، سختی‌های خاص خود را دارد، اما همه در یک نقطه مشترک‌اند: تعهد به حقیقت.

خبرنگار واقعی، نه چشمداشتی مادی دارد و نه طمع اقتصادی. او می‌داند که اگر قرار باشد حقیقت را روایت کند، باید از وابستگی به قدرت فاصله بگیرد؛ باید از باندهای سیاسی و اقتصادی نهراسد و در برابر فشارها، تهدیدها و تطمیع‌ها ایستادگی کند. خبرنگار، اگر قرار باشد نقش واقعی خود را ایفا کند، باید تنها به اخلاق حرفه‌ای تکیه کند و بس.
اما پرسش مهم اینجاست: در برابر این حجم از مسئولیت، فداکاری و خطرپذیری، سهم خبرنگار از حمایت‌های حاکمیت چیست؟

خبرنگار، با وجود همه سختی‌ها، اغلب به حقوق و مزایای حداقلی بسنده می‌کند. بسیاری از آنان با مشکلات جدی در حوزه‌های بیمه، معیشت، درمان، مسکن، امنیت شغلی، ازدواج، تحصیل فرزندان و دوران بازنشستگی روبه‌رو هستند. خبرنگاری که باید در بحران‌ها حاضر باشد، در شب حادثه بیدار بماند، در گرمای جنوب و سرمای شمال گزارش تهیه کند، در دل خطر قدم بگذارد و در برابر فشارها مقاومت کند، آیا نباید از حداقل‌های یک زندگی آبرومند برخوردار باشد؟

این یادداشت، نه گلایه است و نه مطالبه شخصی؛ بلکه یادآوری مسئولیت حاکمان، دولت و مدیران دستگاه‌های اجرایی نسبت به قشری است که ستون اصلی اطلاع‌رسانی سالم و شفافیت اجتماعی را تشکیل می‌دهد. اگر خبرنگار قرار است وظیفه خود را درست انجام دهد، باید بداند که پشتوانه‌ای برای زندگی‌اش وجود دارد؛ باید مطمئن باشد که در دوران بازنشستگی فراموش نمی‌شود، در زمان بیماری تنها نمی‌ماند و در مسیر زندگی، از حداقل‌های رفاهی برخوردار است.

در نهایت، روز خبرنگار فرصتی است برای بازنگری در انتظارات متقابل؛ خبرنگاران باید همچنان بر مسیر حقیقت‌گویی بایستند و جامعه و حاکمیت نیز باید به مطالبات بحق و نیازهای واقعی آنان توجه کنند. خبرنگاری زمانی می‌تواند رسالت خود را کامل کند که رابطه میان خبرنگار، جامعه و دولت بر پایه احترام، حمایت و مسئولیت مشترک بنا شود.
روز خبرنگار، روز پاسداشت حقیقت است؛ حقیقتی که خبرنگاران با جان، قلم و شجاعت خود آن را زنده نگه می‌دارند.