370851
رضا غبیشاوی
تاکنون بیش از 3 میلیون نفر برای شرکت در مراسم اربعین از مرزهای ایران خارج شده و وارد خاک عراق شده اند. سفر اربعین ایرانی ها به عراق جدا از انگیزه مذهبی، اتفاقی خوب و در خدمت توسعه اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است؛ زیرا:
1. سفر به خودی خود بدون در نظر گرفتن جزئیات و هدف، اتفاق خوبی است و از هر سفری باید استقبال کرد به ویژه اگر سفر خارجی باشد. سفر به هر جایی در این کره خاکی، ذهن را باز و درک و آگاهی انسان را تغییر می دهد و بهبود می سازد و در یک کلام آدم را از تخیل و توهم دور و واقعی تر می کند.
در سفر اربعین، بسیاری از ایرانی ها با مناطقی متفاوت و جدید از کشورشان آشنا می شوند علاوه بر این که پا در مناطق جدیدی از کشور همسایه می گذارند.
سفر اربعین، نسبت دریافت گذرنامه را در میان ایرانی ها افزایش می دهد. کسی که برای سفر اربعین گذرنامه دریافت می کند احتمال سفرش به دیگر کشورها هم بیشتر می شود.
2. سفر اربعین را باید ارزان ترین سفر خارجی دانست. این وضعیت باعث می شود بسیاری از بخش های ضعیف جامعه که در شرایط عادی امکان سفر خارجی ندارند آن را تجربه کنند.
3. افرادی از سنتی ترین و مذهبی ترین بخش های جامعه ایران به سفر خارجی می روند و این در حالی است که در حالت عادی معمولا دست به چنین اقدامی نمی زنند. سفر حج (عربستان سعودی) البته استثناست و شرایط آن قابل مقایسه با سفر اربعین نیست.
سفر حج ایرانی ها، کاروانی و معمولا بسته و کانالیزه است برخلاف سفر اربعین که باز و تعامل عمومی برقرار است.
در فضای عمومی ایران به ویژه در میان سنتی ها و مذهبی ها، سفر خارجی در چارچوب لهو و لعب (اقدام بیهوده) دسته بندی می شود جز برای زیارت و حج و البته نزد روحانیون برای تبلیغ اسلام.
سنتی ترین و مذهبی ترین افراد هم در سفر اربعین به عراق، تحت تاثیر قرار می گیرند؛ چیزهای جدیدی می بینند با آدم ها و مناطق جدیدی روبه رو می شوند و در انگاره ها و پارادیم های ذهنی شان تجدیدنظر صورت می گیرد.
4. ایرانی ها در سفر به عراق، به دور از فیلترینگ بی سابقه در جهان، اینترنت آزاد و جهانی را تجربه می کنند. آن هم در مقدس ترین شهرهای شیعه و در جمع مذهبی ترین شیعیان جهان.
حامیان فیلترینگ، در این سفر، لذت اینترنت آزاد و پرسرعت را می چشند به امید اینکه از مخالفت شان کاسته شود.
5. عراق کشوری متنوع در زبان و دین و مذهب و دین و نژاد و … است. این تنوع حتی در فضای مذهبی نجف و کربلا، حوزه های علمیه و مراجع تقلید مستقر در عراق نیز دیده می شود. پیروان شاخه های مذهبی اسلامی و شیعیان چند امامی هم در نجف و کربلا آزادانه به عبادت و زیارت می پردازند.
ایرانی ها با سفر به عراق از نزدیک با این تنوع و گوناگونی و همزیستی اجتماعی و مذهبی و … آشنا می شوند.
6. ایرانی هایی که برای زیارت حرم امامان راهی کاظمین بغداد و سامرا در شمال عراق می شوند یا برای رسیدن به نجف و کربلا از شمال و کردستان عراق وارد می شوند از نزدیک شاهد تنوع پوشش زنان هستند.
در عراق، قانون و اجبار و تحمیل و تهدیدی برای حجاب زنان وجود ندارد اما هر منطقه ای در هر شرایطی، زنان و مردان لباس و پوشش خاص خود را دارند. در شهرهای مذهبی، زنان حجاب کامل به تن دارند. البته هر کدام بسته به فرهنگ و شهر و کشور خود، متفاوت اند. حجاب کامل زنان ایرانی و عراقی و لبنانی یکسان نیست.
در شهرهایی مثل بغداد و بصره، زنان محجبه در اکثریت اند ( به لحاظ فرهنگی و خانوادگی و جامعه …) و در کردستان عراق، زنان بدون حجاب بیشتر دیده می شوند. همانطور که افراد در مراسم شادی و عزا و دیگر مناسبت ها متناسب با شرایط، لباس می پوشند.
7. ایرانی ها در سفر به عراق، معنی زیرساخت را دقیق تر و بهتر متوجه می شوند. از وضعیت جاده های عراق تا سیستم تامین و توزیع برق و آب رسانی و شهرسازی و امکانات شهری این کشور، قابل مشاهده و مقایسه است. به ویژه اینکه عراق در دوره تحریم شدید 21 ساله به شدت آسیب دید.
در سفر، ارزش داشته های خود را بهتر درک می کنیم و به کمبودها بیشتر واقف می شویم.
8. اربعین در عراق به تمام معنا، تجسم برگزاری مراسم مردمی است که دولت در کلیات و جزئیات آن هیچ دخالتی ندارد و صفر تا صد آن برعهده برگزار کنندگان غیردولتی است. از مردم عادی تا شخصیت ها و چهره های مذهبی و اجتماعی که هر کدام، باری را به دوش می کشند.
نقش دولت، صرفا در مواردی خلاصه می شود که مردم امکان و توان انجام آن را ندارند. مانند تامین امنیت که توسط پلیس و ارتش انجام می شود یا هماهنگی ها با دولت ایران برای تنظیم و ورود آسان تر شهروندان ایرانی و زیرساخت مثل آب و برق و سوخت و … .
دولت عراق هم پول دارد هم نخست وزیر و اکثریت وزیران، شیعه هستند اما آنها به عمد در برگزاری مراسم اربعین، ورود نمی کنند و به پشتیبانی اکتفا می کنند.
9 . سفر اربعین باعث شده مناطق مرزی غربی و جنوب غربی ایران شاهد ساخت و ساز های زیادی باشد که سود آن در درجه نخست متوجه اهالی این استان ها و شهرها و روستاهای مرزی است.
تلاش ستودنی دولت برای آسان سازی رفت وآمد زائران اربعین، به تسهیل کلی سفر و مبادلات اقتصادی مرزی و در یک کلام به نرم شدن مرزهای ایران و عراق منجر شده است. این وضعیت به سود مرزنشینان است.
سفر اربعین زیرساخت ها و امکاناتی را در استان های مرزی ایران ایجاد می کند که در طول سال به کار سفرهای عادی و رفت و آمد و تجارت و گردشگری دو سوی مرز می آید و در یک کلام به رونق اقتصادی مناطق مرزی می انجامد.
مناطقی که در سال های پس از جنگ 8 ساله، به فراموشی سپرده شدند و رسیدگی به آنها، گروگان کاغذبازی و تمرکزگرایی اداره کشور شد.
کافی است وضعیت این مناطق را قبل و بعد از راه اندازی سفرهای اربعین مقایسه کنیم. از ایلام و مهران تا شلمچه و چذابه. گرچه کارهای انجام نشده و باقی مانده هم کم نیست. از جمله می توان به عدم مین روبی و پاکسازی کامل مناطق مین گذاری شده در زمان جنگ در مناطق مرزی غرب و جنوب غربی کشور اشاره کرد که همچنان با وجود گذشت حدود 40 سال از پایان جنگ، انفجار مین ها، آدم های عادی را می کشد.
از جمله می توان به جاده های ایلام و خوزستان اشاره کرد که همچنان ضعیف اند و قربانی می گیرند. روزی نیست که خبری از تصادف مرگبار زائران در جاده دهلران ایلام خبری منتشر نشود و جاده کم عرض اهواز – خرمشهر، خون مسافر به خود نبیند و عجیب که تاکنون حرکتی از سوی مسوولان برای حل مشکل رخ نداده است.
راه نوسازی مناطق مرزی از مسیر گشایش گذرگاه های مرزی و تسهیل رفت و آمد می گذرد. به عنوان مثال، برنامه گشایش گذرگاه مرزی جدید چیلات با عراق در شهرستان دهلران می تواند نوید بخش برنامه هایی برای بهسازی جاده ها و زیرساخت های این شهرستان باشد.
10. و اینکه در آخر و شاید مهمترین آنها، تاثیر سفر میلیون ها ایرانی و میزبانی عراقی ها از آنها در ترمیم زخم هایی است که در طول جنگ 8 ساله بر پیکر دو کشور و دو جامعه وارد کرد.
اربعین و سفر میلیون ها ایرانی به عراق و میزبانی مردم عراق از زائران ایرانی در خانه و موکب های خود، راهی برای درمان زخم های جنگ 8 ساله است. طولانی ترین جنگ قرن بیستم تاکنون؛ طولانی تر از دو جنگ جهانی اول و دوم با صدها هزار کشته و زخمی و تخریب شهرها و آوارگی میلیون ها انسان.
در 500 سال اخیر، اکثر حملات نظامی و جنگ ها در مرزهای غربی کشور روی داده اند.
سفر میلیون ها ایرانی و عراقی در طول سال میان دو کشور، راه را برای جنگ و درگیری آینده می بندد. همانطور که فرانسه و آلمان، با گشایش مرزهای خود برای یکدیگر، احتمال تکرار جنگ را به صفر رساندند.
منبع: عصرایران
https://www.pgnews.ir/?p=370851