بازار بی‌صاحب، مدیران بی‌خیال

اقباله هیئتی

افزایش محسوس و قابل‌توجه قیمت برخی اقلام و مواد غذایی اساسی، در کنار نوسانات شدید بازار ارز، فشار مضاعفی را به معیشت مردم وارد کرده است. قیمت ارز تنها در یک روز افزایش حدود سه هزار تومانی را تجربه کرد؛ افزایشی که علاوه بر اثر اقتصادی مستقیم، از نظر روانی نیز می‌تواند بازار را ملتهب‌تر کند.

در هفته های اخیر، پس از مدت‌ها کشاکش رسانه‌ای بر سر ارز ترجیحی دولت آب پاکی را روی دست  همه ریخت و پیش از گرانی بنزین، ارز ترجیحی را نیز از زنجیره واردات چند کالای اساسی از جمله «برنج» حذف کرد.موضوعی که کارشناسان اقتصادی از همان ابتدا آن را در شرایط فعلی اقتصاد کشور و وضعیت معیشت مردم نادرست  خوانده و به تبعات تورمی آن در ماه‌های پیش‌رو هشدار دادند.

اخیرا حذف ارز ۲۸۵۰۰ تومانی از واردات برنج را تأیید کرده است؛ موضوعی که پیش‌تر در تیرماه برای واردات گوشت قرمز اتفاق افتاده بود.به این ترتیب، گرانی دام، گوشت قرمز، حبوبات (که فرودستان ناچاراً به عنوان کالای جایگزین گوشت مصرف می‌کردند) و البته برنج با رشد قیمت بنزین همزمان شده است.

بنا بر گزارش‌های رسمی از مرکز آمار ایران در عرض یکسال اخیر، برنج مورد نیاز مردم تورم ۱۵۰ تا ۲۰۰ درصدی را تجربه کرده و توجه داشته باشیم که این تورم سنگین قبل از اجرای تصمیم دولت برای آزادسازی قیمت برنج اتفاق افتاده است یعنی پیش از اینکه شوک قیمتی جدید در بازار اعمال شود.

کارشناسان اقتصادی و فعالان بازار پیش‌بینی می‌کنند با گران شدن برنج خارجی، برنج ایرانی نیز با حفظ فاصله‌ی قیمتی گران می‌شود. چرا که تجربه سال‌های اخیر  نشان داده با هر شوک تورمی در یک کالا، گرانی با تاخیر جزئی به سایر کالاها و خدمات منتقل می‌شود؛ کالاهای جایگزین و مکمل بیشترین تاثیر را می‌گیرند، بنابراین گرانی برنج خارجی، قبل از همه بازار برنج ایرانی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

دولت ادعا می‌کند اثر حذف ارز ترجیحی کالاها با سیاست‌های جبرانی از جمله کالابرگ الکترونیکی از میان می‌رود اما آنچه تجربه ملموس مردم از دوره‌های قبلی و برای گرانی هر کالایی (از برق و آب و بنزین تا گوشت و مرغ) نشان داده این وعده‌ها هیچ گاه به واقعیت نرسیده‌اند.

باید از وزرا و مسئولان دولتی که طراحان این طرح هستند، پرسید آیا اساساً تحمل گرانی بیشتر ممکن است؟ مسئولانی نظیر بانک مرکزی که در برابر جهش دلار سیاست سکوت در پیش گرفته اند