بشار اسد

خلیج فارس:فعال سیاسی اصلاح‌طلب به بیانیه بشار اسد درباره ترک سوریه واکنش نشان داد.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از فرارو؛ احمد زیدآبادی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، در کانال تلگرامی‌اش در یادداشتی با عنوان «این که بد اعترافی است!» به نقد بیانیه اخیر بشار اسد درباره خروجش از سوریه پرداخته است.

او در این باره نوشت: در بیانیه‌ای منسوب به بشار اسد، او گفته است که قصد خودش ماندن در سوریه بوده، اما روس‌ها وی را از کشور خارج کرده‌اند!

اگر این بیانیه واقعاً از اسد باشد، به قول مرحوم پدرم “ای دودَسیّا تو سرت! ” مثلاً خواسته از خودش دفاع کند؟ اگر می‌گفت که مثلاً برای جلوگیری از خونریزی بیشتر به ارادۀ خودش کشور را ترک کرده است، هزار بار شرافتمندانه‌تر از این بود که بگوید به رغم میل و ارادۀ شخص خودش، روس‌ها او را از سوریه خارج کرده‌اند! این که اعتراف به تحت‌الحمایگی رسمی روسهاست!

خلیج فارس:اسما در خانواده‌ای سنی‌مذهب اهل حُمص در لندن به دنیا آمد. پدرش فواز الاخرس پزشک متخصص قلب و مادرش از کارمندان عالی‌رتبهٔ سفارت سوریه در لندن بود.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از عصر ایران؛او در خانواده‌ای مرفه بزرگ شد و در در دانشگاه کینگز کالج در رشتهٔ کامپیوتر و نیز سرمایه‌گذاری بانکی با تخصص سرمایه‌گذاری در داروهای بیوتکنولوژیک و بانکداری بین‌المللی تحصیل کرد و به عنوان نمایندهٔ دویچه بانک در لندن و سپس در کمپانی جی‌پی مورگان چیس مشغول به کار شد.

اسما و بشار اسد در لندن با هم آشنا شدند. اسد آن رمان در انگلیس، چشم پزشکی می خواند. در سال ۱۹۹۶ آشنایی اسما و بشار جدی‌تر شد. اسما که مرتب از محل کارش غیبت می‌کرد در نهایت استعفا داد و در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۰۰ به حافظ اسد معرفی شد و در همان سال اسما و اسد ازدواج کردند. اما اعلام رسمی این ازدواج در ژانویهٔ ۲۰۰۱ صورت گرفت و هیچ عکسی از مراسم در روزنامه‌ها به چاپ نرسید.

– وطن را به صورت برنامه ریزی شده ترک نکردم و تا صبح یکشنبه  8 دسامبر در دمشق باقی ماندم.

– با هماهنگی دوستان روس برای پیگیری فعالیت های رزمی با تروریست ها، به لاذقیه منتقل شدم.

– به هنگام رسیدن به پایگاه نظامی روسیه (حمیمیم )‌ مشخص شد همه پایگاه های نظامی سقوط کردند.

– موضوع پناهندگی به روسیه مطرح نبود و تنها گزینه، ادامه جنگ بود.

– آن کس که از مقاومت در فلسطین و لبنان دست بر نداشت قطعا از ملتش هم دست برنمی دارد.

– با سقوط دولت سوریه به دست تروریسم، جایگاه ریاست جمهوری ، خالی شد و بی معنی است.

متن کامل بیانیه به شرح زیر است:

بیانیه رئیس‌جمهور بشار اسد درباره شرایط منجر به خروج او از سوریه

مسکو – ۱۶ دسامبر ۲۰۲۴

با گسترش تروریسم در سراسر سوریه و در نهایت رسیدن آن به دمشق در شامگاه شنبه ۷ دسامبر ۲۰۲۴، سوالاتی در مورد سرنوشت و محل حضور رئیس‌جمهور مطرح شد. این امر در میان سیلی از اطلاعات نادرست و روایت‌هایی که بسیار دور از حقیقت بودند رخ داد؛ روایت‌هایی که تلاش داشتند تروریسم بین‌المللی را به‌عنوان یک انقلاب آزادی‌بخش برای سوریه جلوه دهند.

در چنین برهه حساس از تاریخ ملت، که حقیقت باید در اولویت قرار گیرد، ضروری است که این تحریف‌ها بررسی شوند. متأسفانه، شرایط حاکم در آن زمان، از جمله قطع کامل ارتباطات به دلایل امنیتی، انتشار این بیانیه را به تأخیر انداخت. این، جایگزین شرح دقیقی از رویدادهای رخ داده نخواهد شد که به محض فراهم شدن فرصت ارائه خواهد شد.

اولاً، خروج من از سوریه نه برنامه‌ریزی‌شده بود و نه در ساعات پایانی نبردها رخ داد، همان‌طور که برخی ادعا کرده‌اند. برعکس، من در دمشق ماندم و وظایف خود را تا ساعات اولیه یکشنبه ۸ دسامبر ۲۰۲۴ انجام دادم. زمانی که نیروهای تروریستی به دمشق نفوذ کردند، به لاذقیه منتقل شدم تا در هماهنگی با متحدان روس خود عملیات جنگ را نظارت کنم.

پس از رسیدن به پایگاه هوایی «حمیمیم» در آن صبح، مشخص شد که نیروهای ما به‌طور کامل از تمامی خطوط نبرد عقب‌نشینی کرده‌اند و آخرین مواضع ارتش سقوط کرده‌اند.

همان‌طور که اوضاع میدانی در منطقه به وخامت گذاشت، خود پایگاه نظامی روسیه نیز تحت حملات فزاینده هواپیماهای بدون سرنشین قرار گرفت. با نبود هیچ راه خروجی، مسکو درخواست کرد فرماندهی پایگاه ترتیبی برای تخلیه فوری به روسیه در شامگاه یکشنبه ۸ دسامبر بدهد. این امر تنها یک روز پس از سقوط دمشق رخ داد، که پس از آن فروپاشی نهایی مواضع نظامی و فلج شدن تمامی نهادهای دولتی به دنبال داشت.

در هیچ یک از این رویدادها من هرگز به کناره‌گیری یا پناهندگی فکر نکردم و چنین پیشنهادی نیز از سوی هیچ فرد یا گروهی مطرح نشد. تنها اقدام ممکن ادامه مبارزه علیه هجوم تروریستی بود.

من تأکید می‌کنم که فردی که از اولین روز جنگ از معامله نجات ملت برای منافع شخصی یا سازش مردمش در برابر پیشنهادها و وسوسه‌های بی‌شمار خودداری کرد، همان فردی است که در کنار افسران و سربازان ارتش در خط مقدم ایستاد؛ فقط چند متر با تروریست‌ها در خطرناک‌ترین و شدیدترین میدان‌های نبرد فاصله داشت.

او همان فردی است که در تاریک‌ترین سال‌های جنگ نرفت و همراه با خانواده خود در کنار مردمش باقی ماند، بمباران‌ها و تهدیدات مداوم تروریستی علیه پایتخت طی چهارده سال گذشته را تحمل کرد.
علاوه بر این، کسی که هرگز مقاومت در فلسطین و لبنان را رها نکرده و به متحدانی که کنارش ایستاده بودند خیانت نکرده است، نمی‌تواند همان فردی باشد که از ارتش و ملت خود روی برگرداند.

من هرگز به دنبال منافع شخصی نبوده‌ام و همواره خود را نگهبان یک پروژه ملی در نظر گرفته‌ام که با ایمان مردم سوریه، که به چشم‌انداز آن اعتقاد داشتند، حمایت می‌شد. من باور و تعهد راسخ خود را برای دفاع از دولت، نهادهای آن و پایبندی به انتخاب‌های مردم تا آخرین لحظه حفظ کرده‌ام.

زمانی که کشور به دست تروریسم می‌افتد و توانایی مشارکت معنادار از بین می‌رود، هر جایگاهی بی‌معنا می‌شود و ادامه حضور در آن موقعیت بی‌ارزش خواهد بود. این موضوع به هیچ وجه از احساس عمیق تعلق من به سوریه و مردم آن نمی‌کاهد – پیوندی که در هیچ شرایط یا موقعیتی متزلزل نمی‌شود. این احساس تعلق پر از امید است که سوریه بار دیگر آزاد و مستقل خواهد شد.

یکی از فرماندهان حاضر در این نشست که خواست هویتش اعلام نشود گفت هیچ کس از فرار بشار اسد خبر نداشت.

آرشیوی – بشار اسد رئیس جمهوری سوریه در پایگاه نظامی روسیه (حمیمیم) در استان لاذقیه در غرب سوریه

یک دستیار از دایره نزدیک به بشار اسد گفت او روز شنبه بعد از پایان کار به رئیس دفترش گفته بود به خانه باز می گردد اما به جای رفتن به خانه، به فرودگاه رفت.

بشار اسد همچنین قبل از فرار، با مشاور رسانه ای اش (خانم بثینه شعبان) تماس گرفت و از او خواست به منزلش بیاید تا متن سخنرانی اش را بنویسد. هنگامی که رسید کسی را در خانه نیافت.

در حالی که مخالفان مسلح گام به گام در حال نزدیک شدن به پایتخت سوریه بودند بشار اسد در حال برنامه ریزی مخفیانه و فریبکاری برای فرار بود. او فرماندهان ، مقامات ارشد و دستیارانش را فریب داد و آنها را در برابر سقوط دمشق تنها گذاشت. هر کدام از آنها برای فرار خودشان راهی پیدا کردند.

بشار اسد حتی به برادر کوچکترش “ماهر” فرمانده گردان زرهی چهارم  هم اطلاع نداده بود. ماهر با بالگرد از سوریه به عراق فرار کرد و از آن جا به روسیه رفت.

بشار اسد همچنین دو پسر خاله اش (ایهاب و ایاد مخلوف) را هم در دمشق رها کرد. آنها تلاش کردند با خودرو به لبنان فرار کنند اما در مسیر با تیراندازی مخالفان روبه رو شد. ایهاب کشته و ایاد زخمی شد. هنوز خبری رسمی درباره این کشته شدن منتشر نشده است.

2 دیپلمات در خاورمیانه گفتند بشار اسد بامداد روز یکشنبه 8 دسامبر با هواپیما از دمشق فرار کرد هواپیمایی که با خاموش کردن سیستم راداری، از صحنه پیگیری ها غیب شد.

او با هواپیما ابتدا به پایگاه نظامی روسیه در استان لاذقیه سوریه یعنی پایگاه حمیمیم رفت و از آن جا به سمت مسکو پرواز کرد.
اعضای خانواده اسد یعنی همسرش اسماء و سه پسرشان از قبل در مسکو منتظر بودند.

بررسی وضعیت خانه اسد در دمشق نشان می دهد او به سرعت و با عجله ، دمشق را ترک کرده است. غذاهای پخته شده در آشپزخانه ، تازه باقی مانده بود و بسیاری از لوازم و وسایل شخصی اش را ترک کرد مثل آلبوم های خانوادگی اش.

بخشی از وسایل خانه بشار اسد که بعد از سقوط دمشق رها شده و محل بازدید مردم شده است.

رویترز به نقل از نزدیکان بشار اسد نوشت که او در روزهای اخر تلاش کرد دوباره حمایت های روسیه و ایران را کسب کند اما موفق نشد.

بشار اسد روز 28 نوامبر گذشته یک روز بعد از آغاز حملات مخالفان علیه استان حلب، به مسکو رفت و از پوتین خواستار حمایت نظامی شد اما گوش شنوایی در کرملین نیافت.

یک مقام در مخالفان به رویترز گفت بشار اسد در مسکو، پاسخ منفی دریافت کرد اما به فرماندهانش دروغ گفت و تاکید کرد که حمایت روسیه خواهد رسید.

سخنگوی کاخ کرملین (دمتری بیسکوف) قبل از این گفته بود روسیه در گذشته تلاش های زیادی برای کمک به برقراری ثبات در سوریه انجام داد اما اولویت مسکو هم اکنون درگیری در اوکراین است.

4 روز بعد از دیدار مسکو، در روز 2 دسامبر، عباس عراقچی وزیر خارجه ایران به دمشق آمد و با بشار اسد دیدار کرد. در آن زمان، مخالفان بر شهر حلب دومین شهر بزرگ سوریه سیطره پیدا کردند و همزمان با فروپاشی ارتش سوریه، به دنبال حرکت به سمت جنوب و دمشق بودند.

دیپلمات ارشد ایرانی به رویترز گفت اسد در دیدار عراقچی، به صورت واضح ناراحت بود. او اعتراف کرد که ارتش سوریه تا جایی ضعیف است که نمی تواند هیچ مقاومتی داشته باشد.

دو مقام ارشد ایرانی هم گفتند اسد به هیچ عنوان از تهران نخواست در سوریه نیروی نظامی مستقر کند زیرا می دانست اسرائیل حضور نیروهای ایرانی در سوریه را بهانه ای برای حمله به آنها استفاده می کند.

سه منبع نزدیک به اسد گفتند او ابتدا تمایل داشت به امارات فرار کند اما اماراتی ها این خواست او را رد کردند زیرا از واکنش های بین المللی در برابر پناه دادن به شخصیت تحت تحریم های امریکا و اروپا به دلیل اتهامات استفاده از سلاح شیمیایی در سرکوب مخالفان، نگران بودند. اتهاماتی که اسد آنها را رد کرده بود.

منابع آگاه به رویترز گفتند روسیه و شخص لاوروف از طریق تماس با قطر و ترکیه، با گروه مخالف مسلح “تحریر الشام” ارتباط برقرار کردند تا سلامت و امنیت بشار اسد در انتقال او از سوریه به مسکو انجام شود. مسکو همچنین با کشورهای همسایه سوریه هماهنگ کرد تا هواپیمای روسی حامل بشار اسد بتواند سوریه را ترک کند و مورد هدف قرار نگیرد.

محمد جلالی آخرین نخست وزیر بشار اسد هم گفت که آخرین بار با او روز شنبه، ساعت 10.5 شب صحبت کرده بود.

وی گفت که به بشار اسد درباره سختی ها و دشواری ها شرایط فعلی گفتم از جمله اینکه هزاران نفر از شهر حمص در حال حرکت به سمت شهر لاذقیه هستند.

جلالی ادامه داد بشار اسد به من گفت که “فردا می بینیم”. وی افزود: صبح یکشنبه تلاش کردم با بشار اسد صحبت کنم اما او جواب نمی داد.

خلیج فارس:منابع امنیتی عراقی تأکید کردند که ماهر اسد هنوز در خاک عراق حضور دارد و در نزدیکی بغداد زندگی می‌کند.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از انتخاب، ماهر اسد، که فرماندهی تیپ چهارم ارتش سوریه را بر عهده داشت و نفوذ زیادی در ساختار دولت سوریه داشت، پس از فرار بشار اسد به مسکو، دمشق را ترک کرده و از طریق مسیر‌های مخفی که سابقاً برای قاچاق سلاح و مواد مخدر استفاده می‌شد، به شمال شرقی سوریه رفت.

به گفته منابع، ماهر در آنجا از طریق نیرو‌های دموکراتیک سوریه که در تجارت مواد مخدر همکاری دارند، به عراق رسید.

این منابع افزودند که ماهر به جای اینکه به پایگاه حمیمیم روسیه در سواحل سوریه برود، که یکی از پایگاه‌های عمده روسیه است، به عراق رفته است. این به این دلیل است که ماهر مدت‌ها روابط گسترده‌ای با گروه‌های عراقی داشت.

بنا بر تحلیل ها، ماهر اسد ممکن است به ایران یا روسیه سفر کند. منابع اشاره کردند که دولت عراق ممکن است او را مجبور کند تا عراق را ترک کند، زیرا این کشور نمی‌خواهد در مسائل سوریه دخالت کند و به دنبال شروع صفحه جدیدی در روابط خود با سوریه است.
فرار ایهاب و ایاد مخلوف

به گزارش منابع، در زمانی که دمشق به دست نیرو‌های مخالف افتاد، بشار اسد خانواده‌اش، از جمله همسرش اسماء و فرزندانشان را به مسکو فرستاده بود. ایهاب و ایاد مخلوف، فرزندان دایی‌های بشار، که تلاش داشتند به لبنان فرار کنند، در کمینی از سوی نیرو‌های مخالف مورد حمله قرار گرفتند. ایهاب کشته شد و ایاد زخمی شد، هرچند که هیچ تأیید رسمی از مرگ ایهاب گزارش نشده است.

خلیج فارس:یکی از عوامل مهم سرنگونی نظام بشار اسد تضاد منافعی بود که میان ایران و روسیه پس از «تثبیت موقت» نظام او به عنوان هدف و منفعت مشترک در جریان بحران فراگیر داخلی در این کشور ایجاد شد.

به گزارش«خلیج فارس» به نقل از برترین‌ها؛صابر گل عنبری (کارشناس خاورمیانه) در کانال تلگرامی نگاه دیگر نوشت: یکی از عوامل مهم سرنگونی نظام بشار اسد تضاد منافعی بود که میان ایران و روسیه پس از «تثبیت موقت» نظام او به عنوان هدف و منفعت مشترک در جریان بحران فراگیر داخلی در این کشور ایجاد شد.پس از حفظ نظام سوریه، منافع دو متحد او هیچ هم‌پوشانی نداشت و تضاد منافع رفته رفته ابعاد مختلفی به خود گرفت.

در حالی که ایران و متحدانش، سوریه را کانون و محور نفوذ سخت‌افزاری و رکن رکین جبهه خود در شامات و به ویژه در تقابل با اسرائیل و کریدور تسلیح مستمر حزب‌الله می‌دیدند، روسیه هیچ نوع همدلی با این راهبرد ایران نداشت و هر چند قولا بر زبان نمی‌آورد، اما عملا مخالف آن بود و سوریه‌ای می‌خواست که منافعش در شرق مدیترانه و خاورمیانه را با پاسداشت روابط راهبردی‌اش با اسرائیل حفظ کند.

بنابراین در کنار نگرانی از بسط نفوذ رقیب ایرانی در سوریه، تبدیل شدن این کشور به جبهه‌ای علیه اسرائیل را به نفع منافع خود نمی‌دانست و معتقد بود که پیشبرد منافعش در سوریه و منطقه با درافتادن با اسرائیل امکان‌پذیر نیست که قبلا خود را متعهد به تضمین امنیتش اعلام کرده بود. لاوروف در سال ۲۰۲۳ در پیامی به مناسبت سالگرد روابط روسیه و اسرائیل نوشت: «راه‌‌حل‌های جامع مشکلات منطقه (خاورمیانه) لزوما باید منافع امنیتی اسرائیل را در نظر بگیرد. این یک اصل است.»

در این میان نیز اسد میان دو متحد خود و منافع ناهمگونشان گرفتار شده بود؛ ایران بر او فشار می‌آورد و سوریه را کاملا در جبهه‌اش می‌خواست و طرح ارتباط ریلی شلمچه – بصره – لاذقیه (و بیروت) را دنبال و تشکیل جبهه‌ای علیه اسرائیل در جنوب سوریه مانند جنوب لبنان را پیگیری می‌کرد. در آن سو نیز روسیه فشار می‌آورد که مانع آن شود و مدام اسد را برحذر می‌داشت و آسمان سوریه را در اختیار اسرائیل گذاشت و در ده سال گذشته نیروهای ایران و متحدان آن مدام هدف حملات هوایی اسرائیل قرار گرفتند؛ بدون این که یک بار سیستم‌های پدافندی پیشرفته روسیه و لو اشتباهی با این حملات مقابله کنند.

خود اسد و ارتش سوریه نیز با وجود تعدی مستمر اسرائیل به خاک این کشور در این ده سال، چه از سر بی‌رغبتی چه توصیه روسیه، یک بار هم همین موشک‌ها و جنگنده‌های خود را که اخیرا اسرائیل نابود کرد، علیه آن به کار نگرفت و واکنشی نشان نداد.

البته این رفتار اسد منعکس‌کننده این واقعیت هم بود که به مقاومت حسب تعریف و مفهوم ایران و حزب‌الله باوری نداشت که اگر داشت در این چند دهه در واکنش به ادامه اشغال جولان «رویکردی مقاومتی» را کلید می‌زد.

در نهایت اسد در دو سال اخیر به روسیه متمایل و از غایبان جنگ غزه شد؛ جنگی که «محور مقاومت» درگیر آن شد و یمن برای اولین بار به اسرائیل حمله کرد، اما سوریه اسد که از آن به عنوان ستون محور یاد می‌شد، ساکت بود و عربستان و اردن شدیدتر از او موضع می‌گرفتند.

اما این سکوت و فاصله گرفتن تدریجی اسد از ایران کاملا غرض آمریکا و اسرائیل را برآورد نمی‌کرد و آن‌ها خواستار قطع ارتباط با ایران و متحدانش بودند؛ امری که عملی کردنش برای اسد به این راحتی نبود. البته به احتمال زیاد تداوم فشارها و تهدیدها به جدایی اسد از ایران منجر می‌شد.

فشارها در دو ماه اخیر وارد فاز تهدید جانی خود اسد شد و وزیر امور راهبردی اسرائیل حدود یک ماه قبل به مسکو رفت و پیام شدیداللحن نتانیاهو را تحویل پوتین داد. مدتی بعد هم کرملین بشار اسد را فراخواند. از این که در دیدار او و پوتین چه گذشته است، اطلاعاتی در دست نیست، اما شروع شدن حمله مخالفان دو روز بعد از این سفر واجد دلالتی خاص در این رابطه است.

در کل به نظر می‌رسد که سیاست بین‌الملل به این جمع‌بندی رسیده بود که دور کردن سریع ایران از سوریه در این شرایط مستلزم حذف اسد است و این سرنگونی را واجد دلالت‌ها و پیامدهای بیشتری در تضعیف محور ایران و ایجاد هراس منطقه‌ای نسبت به همکاری با ایران از جمله در عراق می‌دانست. اگر هم معامله‌‌ای در کار نباشد، اما روسیه پس از درک این اراده بین‌المللی به هر دلیلی نخواست جلو آن بایستد.

اینجا بود که مخالفان که از ماهها قبل خود را برای یک حمله گسترده آماده کرده بودند، با دریافت چراغ سبز از ترکیه، این فرصت تاریخی را مغتنم شمرده و عملیات برق‌آسای خود در ۲۷ نوامبر را شروع و نیروهای روسیه هم همزمان با آن، عقب‌نشینی را آغاز کردند.

ارتش سوریه به سرعت از هم پاشید و جدا از این که در نتیجه بحران اقتصادی توانی برای جنگ نداشت و یا برخی فرماندهانش تبانی کردند، اما منابعی هم (تایید نشده) می‌گویند که برخی افسران در خطوط دفاعی تماس‌هایی مبنی بر عدم رویارویی و عقب‌نشینی دریافت کرده‌اند.

سرانجام روسیه شنبه شب گذشته با رسیدن مخالفان به دمشق اسد را فراری داد و به مسکو برد و اکنون هم خود در حال مذاکره با رهبری جدید سوریه برای تضمین منافع خود و حفظ پایگاه‌هایش است.

خلیج فارس:شورشیان سوری مقبره حافظ اسد، رئیس‌جمهور پیشین سوریه و پدر بشار اسد، رئیس‌جمهور برکنارشده این کشور، را در زادگاه خانواده او تخریب کردند. در ویدیو‌هایی که از این اتفاق منتشر شده است، مردانی مسلح دیده می‌شوند که در حال سر دادن شعار در اطراف مقبره در حال سوختن در شهر قرداحه، واقع در شمال غربی منطقه ساحلی لاذقیه هستند. شورشیان به رهبری گروه اسلام‌گرای هیئت تحریر شام طی حمله‌ای برق‌آسا کنترل سوریه را به دست گرفتند و به حکومت ۵۴ ساله خاندان اسد پایان دادند. بشار اسد به روسیه فرار کرده است، جایی که به او و خانواده‌اش پناهندگی داده شده است. مجسمه‌ها و پوستر‌های حافظ اسد و پسرش در سراسر کشور پایین کشیده شده و سوری‌ها پایان حکومت آنها را جشن گرفته‌اند. حافظ اسد از سال ۱۹۷۱ تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۰ در سوریه حکومت کرد و پس از او، قدرت به پسرش منتقل شد.