پدرام رفیعی
10 اردیبهشت روز ملی خلیجفارس، تنها یک تاریخ در تقویم نیست؛ روزی است که در آن، حافظه یک ملت بیدار میشود و نامی کهن، همچون پرچمی بر فراز تاریخ و جغرافیا، دوباره در جانها زنده میگردد. این دریاپهنه، صرفاً یک گستره آبی نیست؛ پارهای از هویت این سرزمین است که در ژرفای زمان ریشه دوانده و در حافظه زمین و انسان، با نامی جاودانه حک شده است: خلیجفارس.
اینجا، زمین خود سخن میگوید. در لایههای سنگی و رسوبی، در چینخوردگیهای عظیم پوسته زمین و در همنشینی کوه و دریا، داستانی از میلیونها سال دگرگونی نهفته است. این آبراه بزرگ، فرزند صبر زمین است؛ زاده فشارها، برخوردها و آفرینشهای پیدرپی طبیعت. افزون بر این، این زایش تنها یک پدیده زمینشناختی نیست؛ جلوهای از شکوه طبیعت در قالب هویتی ماندگار است.
بر گستره این آبهای نیلگون، حیات با همه دشواریها ادامه دارد؛ گویی ارادهای برای ماندن در دل سختترین شرایط شکل گرفته است. مرجانها، چون نگینهای زنده دریا، جنگلهای حرا همچون سپرهای سبز میان خشکی و آب، و پرندگان مهاجر که آسمان را به مسیرهای کهن پیوند میزنند، همگی روایتگر استقامتاند. اینجا، زندگی تسلیم نمیشود؛ میسازد، میماند و ادامه میدهد.
این سرزمین آبی، تنها طبیعت نیست؛ فقط زیستبوم و ساختار زمین هم نیست. اینجا صحنه پیوند انسان و دریاست؛ جایی که تاریخ، فرهنگ، تجارت و پایداری در هم تنیدهاند. از روزگاران کهن تا امروز، این پهنه شاهراهی بوده که تمدنها را به هم رسانده و درعینحال هویت خود را حفظ کرده است. نامش در سنگنوشتهها، در نقشههای کهن و در حافظه ملتها، همواره یکسان مانده است؛ خلیجفارس، نه کمتر و نه بیشتر.
در قلب این دریاپهنه، تنگه هرمز چونان گلوگاه بیدار تاریخ ایستاده است؛ گذرگاهی که نه فقط راه آب، که نبض تپنده اقتدار این سرزمین است. اینجا جایی است که آبهای خلیجفارس به جهان میپیوندند و ایران، همچون نگهبانی استوار، بر این آستانه راهبردی چشم دوخته است. تنگه هرمز، تنها یک مسیر عبور نیست؛ دروازهای است که قرنها شکوه، تجارت، مقاومت و حاکمیت را از خود عبور داده و همچنان استوار باقی مانده است.
در این گذرگاه، هر موج یادآور تاریخ است و هر جریان، روایتگر ارادهای برای ماندن. اینجا مرز میان سکوت دریا و فریاد قدرت است؛ جایی که نام ایران، نه بر خاک، که بر مسیرهای حیاتی جهان نقش بسته است. تنگه هرمز، حلقه اتصال گذشتهای پرافتخار به آیندهای استوار است؛ نشانهای از اینکه این سرزمین، همواره پاسدار راههای بزرگ و امانتدار میراث خویش بوده است.
در دهههای اخیر، این پهنه آبی در میان موجهای سنگین توسعه، صنعت و رقابتهای سیاسی قرار گرفته است. بااینحال، خلیجفارس تنها مسیر عبور یا منبع مصرف نیست؛ موجودی زنده است که هر زخم بر پیکرش، پژواکی در آینده خواهد داشت. خطاهای انسانی، آرام و بیصدا اما عمیق و ماندگار، در دل دریا ثبت میشوند.
با وجود این چالشها، امید در این سرزمین خاموش نشده است. علم، آگاهی و اراده انسانی میتوانند نگهبانان این گوهر باشند. دانش محیطزیست، پایشهای دریایی و نگاه مسئولانه به توسعه، ابزارهایی برای پاسداری از این میراث عظیماند. فراتر از همه اینها، عشق به سرزمین است که ضامن ماندگاری آن خواهد بود.
در کنار این دانش، صدای مردمانی شنیده میشود که نسلها با دریا زیستهاند؛ مردمانی که زبان موج را میفهمند و تغییر باد را از نگاه آب میخوانند. این دانش کهن، اگر با علم امروز پیوند بخورد، میتواند سپری نیرومند برای حفاظت از این آبگان باشد.
امروز، خلیجفارس دیگر تنها یک موضوع منطقهای نیست؛ بخشی از سرنوشت زمین است. تغییرات اقلیمی، بالا آمدن آبها و دگرگونی زیستبومها، این پهنه را به نقطهای حساس در نقشه جهان تبدیل کرده است. آنچه در اینجا رخ میدهد، در گسترهای فراتر بازتاب مییابد.
در دل همه این چالشها، یک حقیقت پابرجاست: خلیجفارس ایستاده است؛ همچنان زنده، همچنان جاری، و همچنان نامش را با صلابت بر موجها مینویسد. این پهنه، تنها یک جغرافیا نیست؛ یک عهد است، عهدی میان انسان و سرزمین.
حماسه خلیجفارس، حماسه جنگ نیست؛ حماسه ماندن است. حماسه شناخت، پاسداری و وفاداری است؛ وفاداری به آبی که قرنها آیینه این خاک بوده و به نامی که تاریخ آن را از یاد نخواهد برد.
امروز، مسئولیت ما روشن است: این میراث را نه برای خود، بلکه برای آینده حفظ کنیم. زیرا خلیجفارس تنها متعلق به گذشته نیست؛ بخشی از آینده ماست و آینده از دل انتخابهای امروز ساخته میشود.
خلیجفارس خواهد ماند؛ این ماندگاری به آگاهی ما وابسته است و این حقیقت، بزرگترین پیام روز ملی خلیجفارس است: پاسداری از این نام و این پهنه، پاسداری از خودِ ایران است.