جنوب، زیر آتش جنگ و گرما 

شمسی فیصلی

جنوب را همیشه با آفتابش به یاد می‌آورند؛ با نمکی که روی پوست می‌نشیند، با شرجی‌ای که نفس را سنگین می‌کند، با لنج‌هایی که از دور مثل خطی باریک روی آب می‌لغزند و با نخل‌هایی که انگار از دل آتش قد کشیده‌اند. اما این روزها جنوب را باید طور دیگری دید؛ نوار درازی از خاک داغ که از کنارک  و سیری و بندرعباس تا عسلویه و کنگان و دیر و دشتی و تنگستان و بوشهر و آبادان و خرمشهر، دوباره بوی دود و التهاب گرفته است. انگار تاریخ، بار دیگر از همان درِ قدیمی وارد شده؛ از درِ دریا، از درِ آتش، از درِ مقاومت.

حمله آمریکا به اسکله صیادی و لنج ها در ساحل عسلویه استان بوشهر – تیر 1405

حمله به جنوب فقط حمله به چند نقطه روی نقشه نیست. جنوب در این جغرافیا، اسمِ یک حافظه جمعی است. اسمِ رنجی است که سال‌ها با صنعت و محرومیت توأمان زیسته؛ جایی که ثروت از زیر خاک و روی آب بالا می‌آید، اما سهم مردمش همیشه کمتر از گرما و گرد و غبار و فرسودگی بوده است. همین مردم حالا باز در خط مقدم ایستاده‌اند؛ زیر آسمانی که هم آفتاب بر آن می‌کوبد و هم آتش.

در بندرها و شهرهای جنوبی، زندگی هیچ‌وقت آسان نبوده است. جنوب، سرزمین آسایش‌های آماده نیست. باید با گرما کنار آمد، با رطوبت ساخت، با کمبودها خو گرفت و باز صبح را از نو آغاز کرد. مردمی که سال‌ها با دود آلوده فلرها، بوق کشتی‌ها، شیفت‌های سنگین، جاده‌های سوزان و هوای شرجی زده  روزگار گذرانده‌اند، حالا باید صدای دیگری را هم تاب بیاورند؛ صدای انفجار، صدای حمله، صدای خطری که می‌خواهد امنیت را از سواحل و نخلستان‌ها و خانه‌ها بگیرد. اما جنوب، پیش از آنکه جغرافیا باشد، خلق‌وخوست؛ خُلقی آبدیده که بلد است چگونه در میانه فشار، خم نشود.

این نخستین بار نیست که جنوب باید در برابر تهاجم بایستد. در حافظه این خاک، مقاومت یک واژه تزئینی نیست؛ تجربه‌ای است که با گوشت و پوست مردم آمیخته. از روزگار رئیسعلی دلواری که بوشهر و تنگستان را به نماد ایستادگی در برابر بیگانه بدل کرد، تا سال‌های هشت‌ساله دفاع مقدس که خرمشهر و آبادان و همه خوزستان، قامت زخمی اما استوار این کشور شدند، جنوب همیشه چیزی بیش از یک مرز بوده است. جنوب، سپر بوده؛ سینه‌ای گشوده در برابر آتش، با دستانی خالی و دلی پُر.

امروز هم همان روایت ادامه دارد. در شهرهایی که نام‌شان این روزها با خبر حمله و التهاب گره خورده، زندگی متوقف نشده است. مردمی که می‌توانستند فقط بترسند، ایستاده‌اند تا خانه و خاک‌شان را خالی نکنند. کارگر جنوب، صیاد جنوب، پرستار جنوب، راننده جنوب، مادر جنوب و جوان جنوب، هر کدام به سهم خود در حال نوشتن بخشی از همین مقاومت‌اند.