مقاله

به انگیزه نهم اردیبهشت، روز ملی روان‌شناس و مشاور، نگاهی می‌اندازیم به حرفه‌ای که فراتر از یک شغل، «خدمت به جانِ انسان‌ها» است. روان‌شناسان و مشاوران، فراتر از مرزهای سن، جنسیت، تحصیلات یا جایگاه اجتماعی، در تمامی دوران‌های تاریخ، نگهبانان سلامت روح و روان همگان بوده‌اند. آن‌ها حضور پررنگ خود را از کوچک‌ترین سلول‌های جامعه یعنی «خانواده» تا بزرگ‌ترین نهادهای مدیریتی و سیاسی، به اثبات رسانده‌اند.

نقش این متخصصان، زنجیره‌ای است که تمام مراحل حیات را در بر می‌گیرد؛ از هدایت زوجین در مسیر ازدواج و سبک زندگی سالم گرفته، تا یاری مادران در آموزش مهارت‌های فرزندپروری برای پرورش نسل‌های موفق. آن‌ها در کنار کودکان، به دنبال کشف استعدادهای نهفته و شکوفایی مسیر آینده هستند و در سوی دیگر، به میانسالان و سالمندان یاری می‌رسانند تا با عزت‌نفس و سلامت روان، در دوران سالمندی گام بردارند. روان‌شناسان با ارائه مشاوره‌های تحصیلی، شغلی و مدیریت بحران‌های خانوادگی، ستون‌های پایداری در عرصه‌های مختلف اجتماعی محسوب می‌شوند.

با این حال، با وجود این نقش کلیدی، هنوز شکافی میان «نیاز جامعه» و «ساختارهای حمایتی» وجود دارد. اگر می‌خواهیم جامعه‌ای تاب‌آور داشته باشیم، باید از نگاه صرفاً «درمانی» به نگاه «پیشگیرانه و ساختاری» حرکت کنیم. این امر مستلزم تحقق چند مطالبه اساسی است:

نخست، جامعه، خانواده و دولت باید جایگاه و هزینه‌های لازم برای خدمات روان‌شناسی را به رسمیت بشناسند. نظام سلامت، تأمین اجتماعی و شرکت‌های بیمه موظف‌اند خدمات روان‌شناسی و مشاوره را دقیقاً مشابه خدمات پزشکی و درمانی، مشمول پوشش قانونی و بیمه‌ای قرار دهند.

دوم، نظام آموزشی از پیش‌دبستانی تا دانشگاه و همچنین دستگاه‌های اداری و شرکت‌ها، باید بر اساس قانون و بودجه‌بندی مشخص، زیرساخت‌های لازم برای بهره‌مندی از خدمات مشاوران را فراهم کنند. حضور مشاور در این نهادها نباید یک «مزیت» باشد، بلکه باید یک «حق قانونی و ساختاری» باشد.

سوم، در حوزه صنفی، سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره باید در سطوح ملی، استانی و محلی، با رویکردی مبتنی بر وحدت، همدلی و انسجام فعالیت کند. زمان آن فرا رسیده است که از رقابت‌های غیرضروری و اختلافات صنف‌ها پرهیز شده و به جای آن، با روحیه رفاقت و همکاری، سازمان صنفی از آسیب‌های داخلی پاک شود تا قدرتی یکپارچه برای خدمت به مردم ایجاد گردد.

در دوران حساس کنونی، روان‌شناسان و مشاوران باید با نگاهی به مسئولیت‌های اجتماعی، در قالب خدمات داوطلبانه و جهادی، در کنار هموطنان خود بایستند. این خدمت، تنها یک وظیفه حرفه‌ای نیست، بلکه یک رسالت ملی در مواجهه با بحران‌هاست.

در این میان، نمی‌توان از ایثارگران این مسیر غافل شد. یادمان ماند که در روزهای سخت و حملات دشمن، روان‌شناسانی که با تمام توان خود بر حفظ سلامت روانِ مردم و پایداری روحی ملت تلاش می‌کردند، با فداکاری خود، در کنار رزمندگان ایستادند. یاد و خاطره شهدای روان‌شناس و مشاور که در مسیر خدمت به میهن و مردم، جان خود را فدای این رسالت کردند، همواره مایه‌ی افتخار و الهام‌بخش ما خواهد بود.
در روز ملی روان‌شناس، قدردان تمام کسانی هستیم که با حوصله، انرژی مثبت و اخلاق نیکو، به تاریکی‌های ذهن‌ها نور می‌تابانند.

روزیتا اعتمادی فر

این روزها که دریا رنگ دیگری گرفته و موج‌ها آرام‌تر از همیشه به نظر می‌رسند، زندگی صیادان و لنج‌داران استان بوشهر شکل تازه‌ای پیدا کرده است. قایق‌ها بیشتر وقت‌ها پهلو گرفته‌اند و تورها روی اسکله‌ها خشک مانده‌اند؛ اما دل‌های ما هنوز از دریا جدا نشده است. جنگ که باشد، گاهی نرفتن هم خودش یک مأموریت است.

صیادان و لنج‌داران بوشهری، حتی وقتی به دریا نمی‌روند، دریا را رها نمی‌کنند. سال‌ها زیستن با موج و باد، به آن‌ها آموخته است چگونه حرکت آب را بخوانند و حضورهای ناآشنا را از دور تشخیص دهند. همین تجربه، این روزها به سرمایه‌ای برای امنیت آب‌های نیلگون خلیج فارس تبدیل شده است.

هر صبح که به ساحل می‌آییم، نگاه‌ها ناخودآگاه تا افق کشیده می‌شود. عادت دیرینه صیاد است؛ پیش از هر کاری، حال دریا را جویا شود. این روزها، حال دریا حال جنگ است. نه برای صید امن است و نه برای سفر. اما ساحل خالی نیست؛ مردانی که عمرشان را روی آب گذرانده‌اند، حالا کنار اسکله‌ها ایستاده‌اند و چشم از دریا برنمی‌دارند.

شب‌ها، اسکله‌ها ساکت‌ترند، اما خاموش نیستند. چراغ دل صیادان و لنج‌داران روشن است. صدای آب که به بدنه لنج‌ها می‌خورد، یادآور مسئولیتی است که هنوز ادامه دارد. حضور آن‌ها، حتی بدون حرکت قایق‌ها، آرامشی است برای مردم و اطمینانی برای ساحل‌نشینان.

این روزها سخن از جنگ تحمیلی سوم است؛ جنگی که شکل آن با گذشته فرق دارد، اما ایستادگی مردم همان است. همان روحیه‌ای که سال‌ها پیش در دفاع از این سرزمین دیده شد، امروز هم در میان مردمان ساحل و دریا زنده است. صیادان و لنج‌داران استان بوشهر، هرچند کمتر به دل دریا می‌زنند، اما حضورشان در کنار ساحل نشانه‌ای از مراقبت، هوشیاری و مسئولیتی است که نسبت به سرزمین و مردم خود احساس می‌کنند.

در روزهای جنگ، آن‌ها نگهبانان بی‌صدای آب‌های خلیج فارس‌اند؛ بی‌ادعا، بی‌هیاهو، اما همیشه بیدار و پای کار مردم.

کارگران حوزه پتروشیمی که به دلیل جنگ دچار بیکاری شده اند، موجب بحران جدی در صندوق بیمه اجتماعی بعنوان یک نهاد عمومی غیر دولتی خواهند شد که از دو جنبه «موضوع بیمه‌ بیکاری کارگران و بحران در صندوق تامین اجتماعی» و «موضوع احیاء صنایع پتروشیمی از منابع صندوق توسعه ملی در شرایط جنگی» که راهکار دوم منطقی تر به نظر می رسد لذا هر دو راهکار در ذیل بیشتر بررسی میگردد:

۱. پرداخت بیمه بیکاری بحران اجتماعی مازاد بر بحران جنگ برای دولت ایجاد خواهد کرد هر چند از منظر قانون ،بیمه بیکاری ناشی از جنگ، می بایست توسط تامین اجتماعی پرداخت گردد ولی بدلیل دستمزد بالای کارگران در مناطق عملیاتی عسلویه در بیمه پردازی از قبل ، صندوق بیمه اجتماعی را دچار چالش اساسی خواهد کرد و این خود به خود معضلاتی برای دولت ایجاد خواهد کرد.

مضافا چالش در زمان جنگ برای تامین اجتماعی در پرداخت بیمه بیکاری کارگران صنایع باعث فشار شدید بر منابع صندوق بیمه اجتماعی خواهد بود . در این شرایط، معمولاً دولت‌ برای جلوگیری از بحران مالی اقتصادی، قوانین حمایتی برای این نهاد غیر دولتی را باید وضع نماید لذا این مهم بعنوان یک فرضیه مطرح میگردد در شرایط جنگ و بحران‌های ملی زمانی که کشور در وضعیت جنگی قرار می‌گیرد، روال‌های عادی تغییر کند و موضوع از حالت یک «بیمه بیکاری» به «حمایت‌های دولتی و امدادی» تبدیل گردد:

۲- تعطیلی اجباری صنایع: اگر کارخانه به دلیل حملات جنگی تعطیل شود، و در حالت جنگی ، دولت باید ساز و کاری را فراهم کند که از طریق صندوق‌های حمایتی مثل صندوق توسعه ملی با اصلاح قوانین سعی بر احیاء صنایع پتروشیمی جهت حفظ اشتغال موجود نماید.

– حمایت‌ها در زمان جنگ، معمولاً دولت‌ها به جای تکیه بر بیمه بیکاری سنتی، از «کمک‌های مستقیم دولتی» یا «یارانه‌های اضطراری» استفاده کنند ، و صنایع را بر مدار تولید بازگردانند زیرا سیستم‌های بیمه‌ای ممکن است به دلیل پرداخت بیمه بیکاری با کسری بودجه مواجه شوند پس بهتر است از صنایع حمایت گردد تا کمک به صندوق های بیمه ای

۳. چالش‌های حقوقی و اجرایی
– قطع شدن حق بیمه: اگر جنگ باعث شود کارگران نتوانند حق بیمه خود را پرداخت کنند، ممکن است از استحقاق دریافت بیمه بیکاری محروم شوند؛ مگر اینکه دولت قانون «توقف پرداخت حق بیمه در شرایط جنگی» را وضع کند.

در پایان پیشنهاد می گردد:
دولت از طریق صندوق توسعه ملی هر چه سریعتر نسبت به کمک های مالی از طریق بانک‌های عامل با نرخ صفر درصد جهت احیاء و بازسازی کارخانه های آسیب دیده ناشی از جنگ کمک نماید به مراتب برای اقتصاد و معضلات اجتماعی مفید فایده تر واقع خواهد شد.

جواد لقمان زاده | مدیر کل پدافند غیر عامل استانداری بوشهر

روزهای سخت همیشه در تاریخ بشر وجود داشته‌اند؛ روزهایی که هوا سنگین‌تر می‌شود، دل‌ها بیشتر می‌لرزد و چشم‌ها بی‌قرارتر دنبال نشانه‌ای از آرامش می‌گردند. امروز نیز سرزمین ما، ایران، درگیر جنگ و روزگاری دشوار شده است؛ روزهایی که شاید هیچ‌کس انتظارش را نداشت. اما یک حقیقت روشن وجود دارد:
“ما مردمی هستیم که بارها در برابر سختی‌ها ایستاده‌ایم و بار دیگر هم می‌توانیم”.

در چنین لحظاتی، بیش از هر چیز به یاد آوردن این نکته ضروری است که قدرت واقعی یک جامعه در ثروت، تجهیزات یا حتی تعداد نفراتش نیست؛  قدرت واقعی یک ملت در دل‌های نزدیک، در مهربانی‌های کوچک و در همان نیروی بی‌صدا و عمیقی است که اسمش اتحاد است.
اتحاد یعنی فهمیدن این‌که اکنون زمان کنار هم بودن است، نه کنار کشیدن. زمان شنیدن است، نه قضاوت. زمان آرام کردن دست‌هایی است که می‌لرزند، زمان دلگرمی دادن به کسانی که نگرانند و زمان باور به اینکه تاریکی هرچقدر بلند باشد، عمرش کوتاه‌تر از روشنایی است. انسان‌های متحد مثل نخی ناپیدا به هم وصل‌اند؛ نخی که اگر هر کدام از ما کمی آن را محکم‌تر بگیریم، رشته‌ای نیرومند می‌شود که هیچ طوفانی نمی‌تواند پاره‌اش کند.

امروز، بیش از هر دوران دیگری، ما نیاز داریم به یاد بیاوریم که : “ایران فقط یک نام روی نقشه نیست”.  ایران یعنی انسان‌هایی که صبح‌ها با امید بیدار می‌شوند؛ یعنی پدرانی که دل‌شان برای امنیت فرزندان‌شان می‌تپد؛ مادرانی که در دل دعا می‌کنند روزهای روشن برگردد؛ جوانانی که آینده‌شان را هنوز هم می‌توانند تصور کنند و سالمندانی که تجربه‌شان می‌گوید هیچ سختی جاودانه نیست. ایران همین آدم‌هاست، همین انسان‌ها، همین قلب‌ها.

امید داشتن در روزهای دشوار ساده نیست؛  اتفاقاً همین سخت بودنش است که آن را ارزشمند می‌کند. امید، یک واژه‌ی شاعرانه نیست، یک انتخاب است؛ انتخابی که هر روز باید دوباره و دوباره انجامش دهیم. امید یعنی باور داشته باشیم که اوضاع تغییر می‌کند، که دست‌های ما توان ساختن دارند  و که حتی از دل ویرانی هم امکان روییدن هست.

گاهی لازم است یادی بکنیم از تاریخ؛ نه برای مقایسه یا تحلیل، بلکه برای یادآوری اینکه نسل‌های پیش از ما هم روزهای سخت دیده‌اند و باز ایستاده‌اند و آینده ساخته‌اند. آن‌ها نیز مثل ما ترسیده بودند، دل‌نگران بودند، اما باور داشتند که باید باقی بمانند و همین باقی ماندن، همین کنار هم بودن، آن‌ها را به روزهای بهتر رساند. امروز نوبت ماست که همین نقش را بازی کنیم؛ نوبت نسل امروز ایران است که چراغ امید را دست به دست حفظ کند.

قدرت اتحاد، فقط در لحظات بزرگ و تصمیم‌های عظیم نیست؛ گاهی در یک لبخند است، گاهی در حالِ خوب نگه داشتن خانواده، گاهی در تماس گرفتن با دوستی که نگران است، گاهی در کمک کردن به همسایه، گاهی در اینکه شایعه‌ای را پخش نکنیم و گاهی فقط در اینکه آرام بمانیم.

این‌ها کارهای کوچکی‌اند که اثرشان بزرگ‌تر از هر اقدام نمایشی است. این رفتارهای ساده، مثل آجرهایی هستند که دیوار امنیت روانی جامعه را می‌سازند.

امروز، هر کدام از ما می‌تواند یک نقطه‌ی روشن باشد. لازم نیست کار خارق‌العاده‌ای انجام دهیم. کافی‌ست هرکس در جای خودش، به اندازه توان خودش، دلگرمی بدهد، آرامش بسازد و امید را هرچند کوچک در دل خودش و اطرافیانش روشن نگه دارد. حتی یک جمله کوتاه، یک نگاه مهربان یا یک خبر خوب می‌تواند مثل جرقه‌ای باشد که تاریکی را کنار می‌زند.

اگر قرار است پیروز شویم، پیروزی ما در گذشته از جنس اتحاد بوده و امروز هم همین خواهد بود. پیروزی واقعی این است که نگذاریم ترس، ناامیدی یا خستگی ما را از هم جدا کند. پیروزی یعنی حفظ کنار هم بودن؛ حفظ انسانیت؛ حفظ امید.